Будењето „среде ноќ“ е едно од најчестите искуства кога станува збор за спиење. Иако многумина го гледаат ова како знак на проблем, науката покажува дека во повеќето случаи тоа е природен дел од циклусот на спиење.
Според Талар Мохтаријан, доцент на Одделот за ментално здравје на Универзитетот во Ворвик, квалитетот на нашиот сон не е ист во текот на целата ноќ.
„Луѓето често мислат дека треба континуирано да спијат, но всушност, спиењето се случува во променливи циклуси“, рече Мохтаријан.
Длабок сон и полесни фази
Во текот на првата половина од ноќта, доминира длабокиот сон, додека во подоцнежните часови полесните фази на спиење се појавуваат сè почесто. Токму во тие фази телото е поподложно на будење, па затоа не е невообичаено што многу луѓе се будат во раните утрински часови.
Покрај тоа, хормоните играат важна улога. Нивоата на мелатонин, кои го поттикнуваат спиењето, достигнуваат врв во текот на ноќта, а потоа почнуваат да опаѓаат. Во исто време, кортизолот – хормонот што го подготвува телото за будење – почнува да расте. Оваа хормонална „транзиција“ дополнително ја зголемува веројатноста лицето да се разбуди.
Стрес и ноќни мисли
Друг важен фактор е начинот на кој мозокот функционира во тие часови. Во текот на ноќта, кога нема надворешни одвлекувања на вниманието, мислите стануваат поинтензивни и честопати понегативни.
„Во раните утрински часови, луѓето се повеќе склони да се фокусираат на грижи и проблеми, бидејќи нема други стимули што би ги одвлекле“, вели соговорникот на порталот „Science Alert“.
Ова значи дека краткото, природно будење лесно може да се претвори во подолга состојба на лежење и будење, проследено со размислување за стресни ситуации, работа или лични врски. Токму оваа комбинација од биолошки и психолошки фактори често води до чувството дека будењето во 3 часот наутро е „проблем“, иако само по себе е нормално.
Покрај хормоналните промени, во тој период од ноќта се јавува и мало зголемување на телесната температура, како и намалување на таканаречениот „притисок (потреба) за спиење“, бидејќи дел од сонот е веќе постигнат. Сето ова придонесува за полесно будење.
Сепак, експертите нагласуваат дека самото будење не е причина за загриженост. Повеќето луѓе се будат неколку пати во текот на ноќта, но не се сеќаваат бидејќи брзо повторно заспиваат. Проблемот се јавува само ако будењето се повторува често и ако лицето не може повторно да заспие, што може да доведе до замор и губење на концентрацијата во текот на денот.
Заклучокот на научниците е дека будењето во раните утрински часови е резултат на природна комбинација од циклуси на спиење, хормонални промени и ментални процеси – и не мора да биде знак на нарушување.
