Во текот на изминатите две децении, продажбата на додатоци во исхраната драстично се зголеми. Денес, се чини дека постои апче за скоро секоја болест што можете да ја замислите. Иако нивните потенцијални придобивки може да изгледаат ветувачки, постојат причини за претпазливост.
Некои додатоци можат да бидат скапи и да нудат мала или никаква корист. Други може да имаат неочекувани негативни последици.
Нова студија укажува на можноста за таква штета.
Прелиминарна анализа, објавена во списанието Nature Metabolism, дава прв доказ дека популарниот додаток, кој го земаат повеќе од 40 милиони Американци, е поврзан со побрза прогресија на деменција кај луѓе кои веќе имаат рани проблеми со меморијата.
Глукозаминот е природно присутна молекула поврзана со шеќерот која е широко продавана како додаток без рецепт во САД.
Особено е популарен кај постарите лица, кои го користат за одржување на здравјето на зглобовите и ублажување на симптомите на артритис или непријатност во зглобовите.
Сепак, кај одредени постари лица, може да има несакани последици, објавува Science alert.
Користејќи податоци од електронски здравствени картони, истражувачите од Универзитетот во Флорида (UF) открија дека употребата на глукозамин е поврзана со 25 проценти поголема веројатност за благи когнитивни оштетувања кои напредуваат во деменција.
„Луѓето го земаат овој додаток врз основа на искуствата на другите дека го подобрува здравјето на зглобовите, особено на колената“, пишува биохемичарот Рамон Сан од Универзитетот во Флорида за The Conversation.
Глукозаминот може да ја премине крвно-мозочната бариера, но сè уште не е познато како може да влијае на прогресијата на деменцијата.
„Помалку познат проблем поврзан со Алцхајмеровата болест е тоа што мозочните клетки и протеините создаваат дополнителни шеќерни обвивки“, објаснува Сан.
Глукозаминот му овозможува на телото да создаде синџири на шеќери, познати како гликани, кои можат да се закачат на протеините.
Анализирајќи го постморталното мозочно ткиво на три лица кои починале од Алцхајмерова болест, истражувачите од Универзитетот во Флорида откриле вкупно зголемување на структурите на гликани во споредба со три здрави контролни лица.
Во друг сет примероци од мозок, класифицирани според стадиумот на болеста, истражувачите забележале дека како што напредувала Алцхајмеровата болест, количината на овие структури на шеќер во сивата маса на пациентите исто така се зголемувала.
Всушност, овие „марки од шеќер“ би можеле да бидат еден можен индикатор за Алцхајмерова болест и сродни деменции.
„Протеините се молекуларни машини на клетката и на многу од нив им е потребно да се додадат ознаки за шеќер на правилен начин за да се преклопат правилно, да стигнат на вистинското место и да ја завршат својата работа“, објаснува молекуларниот биолог Мет Гентри од Универзитетот во Флорида.
Тој додава дека она што го откриле кај Алцхајмеровата болест е дека овој систем на додавање ознаки за шеќер се чини дека е во преголема брзина.
„Мозокот на лице со Алцхајмерова болест додава премногу од овие структури на шеќер, а тоа се чини дека придонесува за болеста, а не штити од неа“, рече тој.
Претходните истражувања ги поврзаа додатоците на глукозамин со помал ризик од деменција кај возрасни без когнитивни проблеми.
Но, што ако метаболизмот на мозокот е веќе нарушен? Дали тогаш глукозаминот би можел да придонесува за проблемот?
Една нова хипотеза сугерира дека Алцхајмеровата болест е всушност метаболичко нарушување во својата суштина. Некои истражувачи отишле дотаму што ја нарекле „дијабетес тип 3“.
„Негативните ефекти на глукозаминот би можеле да зависат од постојната неврометаболна состојба“, претпоставуваат истражувачите од Универзитетот во Флорида.
За да ја тестираат таа претпоставка, Сан и неговите колеги ги анализирале здравствените картони на 24.000 пациенти со деменција и 41.000 луѓе со благи когнитивни нарушувања.
Околу осум проценти од луѓето во оваа група земале глукозамин.
Меѓу луѓето кои веќе имале Алцхајмерова болест или сродни деменции, употребата на глукозамин била поврзана со 25 проценти поголем ризик од смрт во период од пет години.
Ова не значи дека глукозаминот нужно предизвикува прогресија на Алцхајмеровата болест. За да се потврди ова, би било потребно рандомизирано контролирано испитување. Сепак, со оглед на популарноста на овие додатоци и нивната потенцијална штета, потребни се повеќе истражувања.
„Податоците од електронските здравствени картони се многу интригантни. Иако станува збор за поврзаност, а не за доказ за причинско-последична врска, резултатите покренуваат важно клиничко прашање кое сега заслужува многу поголемо внимание“, вели Гентри.
Резултатите се дополнително поткрепени со експеримент врз глувци. Гентри и неговите колеги спроведоа дополнителни истражувања врз животни кои биле генетски модифицирани за да имаат симптоми слични на Алцхајмеровата болест.
Кога тимот го блокираше ензимот што произведува шеќери како глукозамин, симптомите на деменција кај глувците се подобрија.
Кога истражувачите им дадоа на глувците глукозамин, губењето на меморијата се влоши.
Интересно е, сепак, што не е забележан никаков ефект кај здрави глувци кои го примале истиот додаток.
Резултатите сугерираат дека глукозаминот може да придонесе за когнитивен пад, но само во одредени случаи.
За да се тестира дали овие резултати можат да се потврдат кај луѓето, Сан вели дека тој и неговите колеги се надеваат дека ќе ги следат пациентите со деменција кои претходно земале глукозамин, а потоа престанале.
Тие имаат за цел да истражат како напредува нивната болест во споредба со пациентите кои продолжуваат да го земаат додатокот.
Во придружна статија за списанието Nature, биохемичарот Јасухико Кизука, кој не бил вклучен во истражувањето, пишува дека овие „шеќерни траги“ во мозоците на луѓето со Алцхајмерова болест би можеле да претставуваат нова цел на лекот.
„Оваа студија открива дека хипергликозилацијата на протеините е нов белег на Алцхајмеровата болест“, пишува Кизука, додавајќи дека работата не само што го унапредува нашето разбирање на патолошкиот механизам на Алцхајмеровата болест, туку и обезбедува нова стратегија за борба против оваа тешка болест.
Ако ништо друго, резултатите се добар потсетник да бидете внимателни кога воведувате додатоци во вашата дневна рутина.
Придобивките може да изгледаат ветувачки во една мета-анализа, но не секој ќе реагира нужно на ист начин. Исто така, се нагласува дека може да постојат ризици.