Според проекциите на агенцијата АП, демократите го обезбедија мнозинството во Сенатот, постигнувајќи победи во федералните држави кои со години се сметаа за традиционални републикански упоришта. Во исто време, резултатите постигнати во трката за Претставничкиот дом отворија можност републиканците да ја изгубат контролата врз вториот дом на Конгресот.
Изборите се одржаа во време на изразени политички и економски поделби во Соединетите Американски Држави, а растечките трошоци за живот, економските политики на администрацијата, војната со Иран и функционирањето на американските институции беа во центарот на кампањата.
Претседателот на САД, Доналд Трамп, реагираше на резултатите од изборите, најавувајќи дека ќе ги анализира причините зошто некои републикански кандидати успеаја да победат, додека други ги загубија изборните трки.
Неговото објавување на фотографија од црвена капа со натпис „ВЕТО“ привлече особено внимание од јавноста, што беше протолкувано како предупредување до демократите дека претседателот може да блокира законски предлози што не би биле во согласност со неговите политики.
Уште пред изборите, Трамп зборуваше за можноста да стане „г-дин Вето“ ако опозицијата ја преземе контролата врз Конгресот.
Во интервју за CBS News, тој истакна дека го смета претседателското право на вето за еден од клучните инструменти што му се на располагање во случај на политички конфликт со конгресното мнозинство.
Сепак, во своите изјави по изборите, Трамп исто така изрази подготвеност да ги прифати резултатите и да соработува со демократите, со што ја остави отворена можноста за политички преговори.
Еден од најзначајните резултати од изборите е губењето на републиканското мнозинство во Сенатот, што претставува голема промена во рамнотежата на моќта во Вашингтон.
Демократите успеаја да победат во неколку држави каде што републиканците традиционално имаа силна поддршка.
Меѓу државите каде што демократските кандидати остварија значителен напредок се Тексас, Канзас, Јужна Каролина, Охајо и Северна Каролина.
Тексас се издвојува, каде што демократскиот кандидат Џејмс Таларико го победи републиканецот Кен Пакстон, кој беше поддржан од Доналд Трамп.
Во Охајо, поранешниот демократски сенатор Шерод Браун успеа да го победи републиканскиот противник, додека резултатите во другите држави дополнително придонесоа за промена на контролата врз Сенатот.
Борбата за Претставничкиот дом донесе и големи промени. Демократите победија во голем број изборни единици претходно контролирани од републиканците, приближувајќи се кон прагот од 218 места потребен за мнозинство во Претставничкиот дом со 435 членови.
Доколку демократите ја преземат контролата врз Претставничкиот дом, Трамп ќе се соочи со Конгрес во кој опозицијата ги контролира двата дома до крајот на неговиот мандат.
Чак Шумер остро го критикуваше Трамп: Американците гласаа за промени
По објавувањето на резултатите од изборите, еден од највлијателните демократски политичари, Чак Шумер, објави дека републиканците платиле политичка цена за поддршката на Доналд Трамп.
Шумер, според американските медиуми, го нарече претседателот „најлошиот претседател на сите времиња“, обвинувајќи ја неговата администрација за зголемување на трошоците за живот за американските граѓани.
Тој истакна дека зголемувањето на цените на електричната енергија, здравствената заштита и основните потреби биле меѓу клучните прашања што влијаеле на расположението на гласачите.
Според неговата проценка, републиканците обрнале премногу внимание на политичките конфликти за време на кампањата, додека проблемите со кои граѓаните се соочуваат секојдневно останале во втор план.
Шумер, исто така, оценил дека републиканците ја изгубиле поддршката во областите што ги сметале за свои безбедни упоришта, заклучувајќи дека сега е одговорност на демократите да одговорат на барањата на гласачите.
Промената во рамнотежата на моќта во Конгресот би можела значително да влијае на способноста на Доналд Трамп да ја спроведе политичката и законодавната програма на неговата администрација во следните две години.
Во американскиот политички систем, Конгресот игра клучна улога во донесувањето закони, донесувањето на буџетот и надгледувањето на извршната власт.
Со преземањето на мнозинството во Сенатот, демократите добиваат значително влијание врз законодавниот процес, но и врз потврдувањето на одредени претседателски назначувања.
Доколку победат и во Претставничкиот дом, ќе можат да го преземат раководството на клучните конгресни комисии, да покренат парламентарни истраги, да организираат сослушувања на претставници на администрацијата и да бараат документација за работата на државните институции.
Демократските политичари веќе најавија зголемен мониторинг на работата на администрацијата на Трамп, вклучително и можност за истраги поврзани со активностите на одредени државни функционери и деловните интереси на членовите на семејството на претседателот.
Сепак, демократското мнозинство во Конгресот не би значело автоматски можност за спроведување на сите нивни политички иницијативи, бидејќи американскиот претседател ги задржува уставни овластувања што му дозволуваат да влијае врз донесувањето закони.
Претседателското вето би можело да стане главно политичко оружје на Трамп
Еден од клучните инструменти што му останува на располагање на Доналд Трамп е претседателското вето.
Според Уставот на САД, претседателот може да одбие да потпише закон усвоен од Конгресот и да го врати на пратениците за повторно разгледување.
За Конгресот да го поништи претседателското вето, потребно е двотретинско мнозинство во двата дома, што е значително повисок праг од простото мнозинство потребно за донесување на повеќето закони.
Затоа, дури и ако републиканците го изгубат мнозинството во двата дома, Трамп би можел да спречи стапување во сила на голем број демократски законодавни иницијативи.
Од друга страна, демократите би можеле да ги блокираат предлозите на Белата куќа што бараат одобрение од Конгресот, вклучувајќи некои буџетски и законски мерки.
Таквиот однос на политичките сили би можел да доведе до долгорочни преговори, компромиси, но и сериозни институционални конфликти меѓу претседателот и Конгресот.
Трамп би можел да продолжи да користи извршни наредби во областите каде што постојните закони му даваат потребни овластувања, но дури и тие не можат целосно да ја заменат законодавната улога на Конгресот.
Зошто Американците им го свртеа грбот на републиканците?
Резултатите од среднорочните избори укажуваат на значително незадоволство од некои од политиките што ги спроведува републиканската администрација во последните две години.
Според извештаите на американските медиуми и анализите на расположението на гласачите, високите цени, трошоците за здравствена заштита, економската несигурност и загриженоста за корупцијата беа меѓу најважните теми.
Американската надворешна политика, вклучително и војната со Иран, која стана една од контроверзните теми за време на изборната кампања, привлече дополнително внимание на гласачите.
За некои гласачи, изборите претставуваа можност да изразат незадоволство од политиките на Белата куќа, додека други го сметаа гласањето за начин за воспоставување посилна институционална контрола врз претседателските овластувања.
Сепак, резултатите од изборите не можат да се припишат само на едно прашање, бидејќи локалните кандидати, политичките околности во поединечните држави и разните регионални економски проблеми, исто така, влијаеја на одлуките на гласачите.
Конгресните избори одржани на 3 ноември претставуваат пресвртница во вториот претседателски мандат на Доналд Трамп, бидејќи новата рамнотежа на политичката моќ ќе ја одреди способноста на Белата куќа да ги спроведува своите политики до претседателските избори во 2028 година.
Демократската контрола врз Сенатот е веќе значајна пречка за републиканските законодавни планови, додека конечните резултати од изборите за Претставничкиот дом ќе покажат колку широки ќе бидат овластувањата на опозицијата на следната сесија на Конгресот.
Новото свикување на Конгресот треба да започне на 3 јануари 2027 година, кога новоизбраните членови ќе ги преземат своите мандати.
Трамп, според тоа, ќе се соочи со избор помеѓу политички компромиси со демократите и потпирање на претседателските овластувања за да продолжи со спроведувањето на својата програма.
Во исто време, демократите ќе мора да покажат како планираат да го искористат освоеното мнозинство, особено во областите што беа во центарот на изборната кампања.
