Со децении беше доволно на производот да пишува „Made in Germany“ и купувачот речиси да не прашува ништо повеќе. Германско значеше квалитетно, прецизно, трајно. Во Македонија тоа правило особено важеше за автомобили, алати, бела техника и индустриска опрема. Германското се плаќаше поскапо, но луѓето веруваа дека барем знаат што купуваат. Сега, таа слика почнува да се лизга.
И тоа не го зборуваат само незадоволни купувачи.
Дел од економистите и познавачите на германската индустрија предупредуваат дека најголемата европска економија веќе подолго време има проблеми со бавната дигитализација, слабите инвестиции, бирократијата и губењето на чекорот со конкуренцијата од САД и Азија.
„Германската индустрија и натаму има огромно знаење и силни компании, но старото правило дека германското автоматски е најдобро повеќе не може да се зема здраво за готово“, оценуваат економски аналитичари.
Тоа добро го знаат и македонските купувачи.
Пред дваесетина години, кога некој ќе донесеше половен автомобил од Германија, првата реакција во маало беше дека сигурно купил добра кола. Германски автомобил, германски сервис, германски патишта. Денес приказната е малку покомплицирана. И германските автомобили имаат скапа електроника, проблематични компоненти, комплицирани мотори и поправки што понекогаш чинат колку половина автомобил.
Слично е и со техниката.
Купувачите сѐ почесто гледаат каде навистина е произведен апаратот, а не само какво име носи на предната страна. Германски бренд не значи задолжително дека производот е направен во Германија. Производството одамна е распослано низ Европа, Азија и други делови од светот.
И тука почнува забуната. На кутијата стои познато германско име, купувачот очекува германска фабрика, а ситните букви покажуваат сосема друга земја на производство.
Економистите објаснуваат дека тоа само по себе не значи дека производот е лош. Големите компании имаат исти стандарди во различни фабрики. Но, велат тие, токму глобализацијата ја избриша старата, едноставна поделба според која Германците прават едно, Јапонците друго, а Кинезите евтина стока.
„Денес е многу поважно кој го контролира производството, какви компоненти се користат и каква гаранција стои зад производот, отколку само во која држава се наоѓа фабриката“, велат познавачи на индустријата.
Германија има и друг проблем. Земјата што со години беше синоним за организација сега добива критики токму за организацијата. Големи инфраструктурни проекти доцнат, јавните услуги се дигитализираат побавно од очекуваното, а бизнисот предупредува на премногу административни процедури.
Од деловните кругови таму веќе отворено се слуша дека старото чувство на недопирливост мора да исчезне.
„Не може постојано да се живее од старата репутација. Ако сакате да останете лидер, мора повторно да инвестирате, да иновирате и да бидете побрзи“, е една од пораките што сѐ почесто доаѓаат од стопанството.
Дополнителна тема е и работата од дома. Дел од компаниите признаваат дека хибридниот модел донел поголема удобност за вработените, но истовремено ги ослабнал секојдневната комуникација, размената на идеи и контактите меѓу колегите.
„Личниот разговор не може целосно да се замени со видеоповик. Некои идеи едноставно се раѓаат во канцеларија, во разговор што не бил закажан во календар“, оценуваат познавачи на корпоративното работење.
За македонскиот потрошувач, сепак, работата е многу поприземна. Кога ќе влезе во продавница и ќе види два слични производи, едниот со германско име и повисока цена, а другиот поевтин, веќе не е толку сигурен дека првиот автоматски вреди повеќе.
Се чита декларација. Се проверуваат гаранцијата, сервисот, искуствата на други купувачи. Се прашува мајсторот.
Германското име и натаму тежи. Само што повеќе не ја завршува продажбата само со две зборчиња на етикетата.
„Made in Germany“ уште продава. Но сега, купувачот сака и доказ.
Б.З.М.