МАКЕДОНИЈА

Лошо ни се пишува – ова се три индустрии во Македонија во кои машините би можеле да ги заменат работниците

Недостигот од работници, скапата работна сила и потребата од побрзо производство сè повеќе ги тераат компаниите да размислуваат за роботизација.

Она што до пред неколку години изгледаше како далечна иднина, веќе станува секојдневие во многу фабрики низ светот. Машини пакуваат производи, роботи сортираат храна, а автоматизирани возила пренесуваат стока без помош од човек.

И Македонија не е исклучок. Три индустрии имаат особено голем потенцијал за воведување роботи, а тоа се земјоделството, прехранбената индустрија и здравството.

Автоматизацијата веќе одамна е присутна во автомобилската индустрија. Роботските раце заваруваат, склопуваат делови и извршуваат задачи за кои порано биле потребни десетици работници. Но, сега технологијата навлегува и во дејности во кои човечката рака досега била незаменлива.

Познавачите на автоматизацијата посочуваат дека главната причина за ваквите промени не е само желбата на компаниите да ги намалат трошоците, туку и сè потешкото наоѓање работници.

„Ако погледнете што ја поттикнува автоматизацијата во многу индустрии, тоа е недостигот од луѓе“, објаснува претставник на меѓународна организација за развој на автоматизацијата.

Земјоделството е прво на списокот. Македонските земјоделци со години се жалат дека нема кој да ги бере јаболката, да го собира грозјето или да работи на нивите. Во одредени региони сезонските работници стануваат сè потешко достапни, а производителите мора да издвојуваат повеќе пари за дневници.

Во светот веќе се користат трактори што се управуваат од далечина, дронови за прскање земјоделски површини, машини за автоматизирано берење плодови и системи што ја следат состојбата на посевите.

За македонските производители ваквата технологија засега претставува сериозна инвестиција. Особено за помалите земјоделци, кои обработуваат по неколку хектари земјиште. Сепак, економистите укажуваат дека за поголемите стопанства автоматизацијата може да донесе заштеди на подолг рок.

На пример, наместо десетина работници рачно да прскаат голема површина, дел од работата може да ја заврши автоматизиран систем. Тоа значи помалку потрошено време и помала изложеност на хемикалии.

Втората индустрија е производството и преработката на храна. Во месарниците, фабриките за сувомесни производи, млекарниците и погоните за пакување, голем дел од работата сè уште се извршува рачно.

Роботите, меѓутоа, веќе можат да сортираат парчиња месо, да одвојуваат производи според големина и тежина, да ги редат во амбалажа и да ги подготвуваат за испорака.

Освен побрзото производство, важна предност е хигиената.

„Машината не може да кивне. Не може да си го трие лицето, ниту влакно од косата да ѝ падне во храната. Колку помалку раце ја допираат храната, толку е помал ризикот од пренесување болести“, објаснува претставник на компанија што развива роботи за прехранбената индустрија.

За македонските компании, особено оние што извезуваат храна, ваквата технологија може да помогне во одржувањето на хигиенските стандарди и намалувањето на производствените загуби.

Третата област е здравството. Иако на прв поглед звучи необично, роботите веќе наоѓаат примена во болниците. Не станува збор само за сложени хируршки интервенции, туку и за многу поедноставни задачи.

Пренесување лекови до болничките соби, транспорт на медицински материјали, чистење ходници и дезинфекција на простории. Сето тоа може да се извршува со автоматизирани уреди.

Во македонските болници, каде што недостигот од медицински и помошен персонал често претставува проблем, ваквите решенија би можеле да го намалат товарот врз вработените.

Економските аналитичари посочуваат дека роботизацијата не мора секогаш да значи отпуштање работници. Во многу случаи таа подразбира прераспределување на обврските, при што машините ги преземаат повторливите физички задачи, а луѓето остануваат задолжени за контрола, одржување и посложени работни процеси.

Сепак, за Македонија останува големото прашање колку домашните компании и институции можат да си дозволат вакви инвестиции.

Зашто роботот не бара плата, годишен одмор или боледување, но бара пари за набавка, струја, сервисирање и стручен кадар што ќе знае да управува со него.

А токму цената, барем засега, е една од главните причини поради кои роботите побрзо влегуваат во големите светски компании отколку во малите македонски погони.

Б.З.М.