МАКЕДОНИЈА

Што се „финфлуенсери“? Делат совети за пари, но некои можат скапо да ве чинат

Наместо во банка или кај финансиски советник, сè повеќе млади луѓе бараат совети за заработка и штедење на ТикТок, Инстаграм и Јутјуб. Доволно е да отворите неколку видеа и веднаш ќе ви се појават луѓе кои објаснуваат како да инвестирате, како да ги зголемите приходите или како со малку пари да започнете сопствен бизнис. Некои навистина имаат познавања од финансии, но има и такви на кои главната заработка им доаѓа токму од луѓето што ги следат.

Овие интернет-советници се нарекуваат финфлуенсери, односно финансиски инфлуенсери. Нивната публика најчесто се млади луѓе кои сакаат подобро да управуваат со парите, да заштедат за стан или автомобил, но и оние што бараат дополнителна заработка покрај редовната плата.

За македонските граѓани, особено за оние што располагаат со просечни примања и тешко успеваат да тргнат пари настрана, ваквите содржини можат да изгледаат привлечно. На едно видео ви објаснуваат како да заштедите 5.000 денари месечно, на друго како да вложите 100 евра, а на трето ви нудат начин да заработувате додека спиете.

Но, колку од тоа навистина функционира?

Финансиските аналитичари посочуваат дека меѓу финфлуенсерите има дипломирани економисти, поранешни банкарски службеници и луѓе со искуство на финансиските пазари. Тие на едноставен јазик објаснуваат работи за кои многу граѓани немаат доволно познавања.

На нивните профили може да се најдат информации за штедење, банкарски камати, кредити, акции, инвестициски фондови, криптовалути и планирање на домашниот буџет.

„Како да заштедите 10 отсто од платата?“, „Каде да вложите 500 евра?“ и „Како да направите дополнителен приход?“ се само дел од прашањата со кои се привлекува вниманието на публиката.

Економистите укажуваат дека ваквите видеа можат да бидат корисни за стекнување основни финансиски знаења, но не и замена за стручна проценка пред вложување поголеми суми.

Посебен проблем се профилите што ветуваат брза заработка. Некои продаваат онлајн-курсеви, членства во затворени групи или пристап до наводно проверени инвестициски стратегии. За тоа бараат месечна претплата, а понекогаш и неколку стотици евра однапред.

На граѓаните им се нудат и таканаречени сигнали за тргување со криптовалути, односно упатства кога да купат и кога да продадат одредена валута.

Тука, според финансиските познавачи, започнува најголемиот ризик. Она што за еден инвеститор може да биде прифатливо вложување, за друг може да значи губење на заштедата.

Европските финансиски регулатори предупредуваат и на прикриените реклами. Дел од инфлуенсерите добиваат провизија кога нивните следбеници ќе отворат сметка на одредена платформа или ќе купат финансиски производ преку линк што го споделиле.

Тоа значи дека советот не мора секогаш да биде даден во интерес на граѓанинот. Понекогаш зад препораката стои договор за рекламирање.

Затоа економистите препорачуваат, пред да се послуша нечиј финансиски совет, да се провери какво образование и искуство има лицето, дали заработува од рекламирање финансиски производи и дали јасно ги објаснува можните загуби.

Особено внимание се препорачува кога некој ветува сигурен профит или заработка без ризик. На финансиските пазари таква гаранција практично не постои.

За граѓанин во Македонија што сака да вложи дел од заштедата, разговор со овластен финансиски посредник или советник може да даде многу поконкретна слика од видео долго триесетина секунди.

Бидејќи на интернет лесно се наоѓа совет како да заработите 1.000 евра. Многу потешко е да најдете некој што ќе ви објасни што ќе се случи ако тие 1.000 евра ги изгубите.

Б.З.М.