Од Мариово до Берово, од селата во Мавровско до Малешевијата, Македонија има голем број места каде што селскиот туризам може да донесе дополнителни приходи за домаќинствата. Наместо старите куќи да стојат празни, тие можат да се претворат во сместувачки капацитети, а домашното производство да стане дел од туристичката понуда.
Економските аналитичари посочуваат дека предноста на овој бизнис е можноста да се комбинираат земјоделството и туризмот. Семејство што произведува сирење, мед, зеленчук или домашни преработки може истовремено да заработува од ноќевања, послужување храна и продажба на сопствените производи.
Првиот чекор, според познавачите, е уредувањето на просторот. Не е неопходно да се гради нов и скап објект. Напротив, старите селски куќи со камени ѕидови, дрвени тавани, чардаци и пространи дворови можат да бидат привлечни за туристите, доколку се соодветно реновирани.
„Гостинот што избира селски туризам не бара хотел среде село. Тој бара нешто поинакво, но тоа не значи дека ќе прифати нечиста соба, лош кревет или бања без топла вода“, е еден од основните принципи што ги нагласуваат туристичките консултанти.
Посебно место во понудата има храната. Домашно лепче, тавче гравче, селско сирење, ајвар, пита, домашен сок и сезонски зеленчук можат да бидат добра причина некој да резервира викенд во селско домаќинство.
Познавачите на угостителството препорачуваат храната да биде што повеќе од локално производство, со почитување на правилата за хигиена и безбедност. Не мора секој оброк да има десет јадења. Подобро е да се понудат неколку добро подготвени специјалитети.
Друга можност за заработка се активностите што гостите можат да ги пробаат. Во Малешевијата тоа може да биде собирање шумски плодови, во Тиквешијата учество во гроздобер, а во планинските села пешачење, велосипедизам или запознавање со традиционалните занаети.
Дури и подготовката на зимница може да стане дел од туристичката понуда. За домаќините тоа е секојдневна работа, но за посетителите, особено за оние од странство, може да биде интересно искуство.
Економистите укажуваат и на можноста за директна продажба. Гостин што пробал домашен мед, слатко или ајвар може да купи неколку тегли пред заминување. Така домаќинството добива дополнителен приход, без трошоци за превоз до пазар.
Сепак, добрата понуда нема многу да помогне ако никој не знае дека постои.
„Интернетот е практично излог за малите туристички бизниси. Квалитетните фотографии, јасно истакнатите цени и брзото одговарање на прашањата можат значително да помогнат при привлекувањето гости“, е препораката што ја истакнуваат маркетинг-консултантите.
Посебно внимание треба да се посвети на коментарите од посетителите. Една лоша оценка за хигиената или за односот на домаќините може да одврати идни гости.
За оние што планираат посериозно вложување, постојат и можности за финансиска поддршка преку програмите за рурален развој, вклучително и ИПАРД, зависно од условите и актуелните повици. Пред вложувањето треба да се проверат и обврските за регистрација, категоризација на сместувањето и пријавување гости.
Во програмските документи за рурален развој во Македонија како пречки се посочуваат слабата патна инфраструктура, недостигот од квалитетно сместување и недоволно развиената туристичка понуда.
Познавачите советуваат домаќинствата да не вложуваат големи суми одеднаш. Подобро е да започнат со две или три уредени соби, да ја проверат заинтересираноста на туристите и постепено да ја прошируваат понудата.
Важна е и редовноста. Ако домаќинот прима резервации, мора да биде подготвен да ги пречека гостите во договорениот термин, дури и кога има земјоделски обврски.
За почеток не се потребни десет соби, базен и скап ресторан. Неколку пристојно опремени соби, среден двор, домашен појадок и добра организација можат да бидат доволни за првите гости. А дали од тоа ќе излезе сериозен бизнис, најдобро ќе покажат резервациите и заработката по првата туристичка сезона.
Б.З.М.