Северна Кореја ги наградува своите најдобри хакери, кои се одговорни за кражби како што е нападот врз крипто-берзата Binance, во кој беа украдени дури 6,3 милијарди долари.
Меѓу поволностите што ги добиваат се пространи станови во главниот град Пјонгјанг и огромни парични награди во странска валута, и покрај исклучително тешките услови за работа.
Севернокорејскиот лидер Ким Џонг Ун изгради армија од врвни хакери користејќи токму такви стимулации.
Програмата, која се спроведува повеќе од една деценија, избира околу 200 од најпаметните средношколци секоја година да студираат компјутерско инженерство, според севернокорејските пребегнувачи и аналитичари.
Некои од нив на крајот стануваат хакери, а инвестирањето во нив се покажа како исклучително профитабилно. Групата еволуираше од своите почетоци со работење на нелегални сајтови за коцкање до извршување на најголемиот сајбер грабеж во светот минатиот месец.
„Тие се всушност едно од тајните оружја на Ким Џонг Ун“, рече Ким Хунг Кванг, севернокорејски дезертер кој обучувал хакери за државата пред да пребегне во Јужна Кореја во 2004 година.
„Нема друга земја што систематски ги подготвува хакерите на овој начин, барајќи ги најпаметните деца само за да ги претвори во оперативци. Без разлика дали сакаат да бидат хакери или не, не е важно“, додаде тој.
Федералното биро за истраги на САД (ФБИ) и компанијата Бинанс објавија дека Северна Кореја стои зад нападот врз оваа крипто-берза, но Пјонгјанг го негираше тоа.
Компаниите што анализираат блокчејн трансакции го припишуваат нападот на севернокорејската група позната како TraderTraitor.
Ваквите негирања се дел од воспоставен модел, бидејќи Северна Кореја со години ги отфрла обвинувањата за сајбер напади како измислени политички провокации.
Северна Кореја основа сајбер единица во 1998 година, но нејзиното значење дополнително се зголеми откако Ким Џонг Ун дојде на власт.
Во 2013 година, тој ја прогласи сајбер-војната, заедно со нуклеарното оружје и ракетите, за „универзален меч“ кој е клучен за офанзивните способности на земјата.
„Селекцијата на кандидати започнува во средно училиште, кога имаат само 11 или 12 години. Секоја година, властите избираат околу 150 до 200 деца кои ќе се образуваат во областа на компјутерските науки“, рече Ким Хунг Кванг и уште двајца кои работеа во ИТ секторот.
Кога ќе наполнат 17 години, најдобрите студенти влегуваат на најпрестижните севернокорејски универзитети, каде што поминуваат дополнителни проверки. Само неколкумина избрани на крајот се приклучуваат на сајбер-единицата на армијата и стануваат хакери.
Тие се обучуваат во области како што се протоколи за криптовалути и обратен инженеринг на странски хардверски уреди, но и во конвенционални дисциплини како што се напредна математика и странски јазици, според еден од интервјуираните за Ројтерс.
Оние кои не стануваат хакери се обучуваат да развиваат софтвер и апликации за западни компании, преку работа од далечина.
„Додека најдобрите студенти во Јужна Кореја можат да се одлучат за медицина или други престижни професии, Северна Кореја ги насочува најталентираните кон нуклеарни и сајбер програми и практично ја гарантира нивната иднина“, рече Лим Џонг-ин, професор-емеритус на Факултетот за сајбер безбедност на Корејскиот универзитет.
Меѓу привилегиите што можат да ги добијат хакерите е можноста за патување во странство, во сојузнички земји како Кина, каде што имаат послободен пристап до интернет.
Успешните сајбер-операции можат да донесат до 30 проценти од профитот од грабежот, платен во американски долари на воената единица на која припаѓаат хакерите, а поединците можат да добијат и стан во главниот град, каде што можат да живеат нивните родители, рече Ким.
„Постојат сведоштва дека успешните членови на сајбер-единиците добиваат станови во Пјонгјанг“, рече Лим, додавајќи дека тие можат да бидат до 132 квадратни метри.
Најуспешните меѓу нив можат да станат членови на владејачката партија, како и да се оженат со членови на елитни семејства, рече еден од пребегнувачите.
Сепак, станува збор за мала група луѓе. Според проценката на Националната разузнавачка служба на Јужна Кореја за 2024 година, околу 8.400 луѓе биле вклучени во севернокорејските сајбер операции.
Севернокорејските државни медиуми јавно не ги возвишуваат достигнувањата на хакерот, но редовно ги истакнуваат студентите кои покажуваат исклучителен талент за програмирање.
Северна Кореја ја отвори улицата „Мирае Сколар“ во главниот град во 2015 година, чија изградба внимателно ја следел Ким Џонг Ун, објавија државните медиуми во тоа време.
„Формалните титули на хакерите во Северна Кореја се научник или истражувач“, рече еден од двајцата севернокорејски пребегнувачи.
Меѓу хакерските групи поврзани со Северна Кореја е и групата Лазарус, позната и како APT38.
Соединетите Американски Држави ја обвинија оваа група во 2022 година за кражба на криптовалути во вредност од стотици милиони долари од блокчејн мрежата Ронин.
ФБИ соопшти дека групата TraderTraitor е поврзана со групата Лазарус.
Државната поддршка ги прави севернокорејските хакери поопасни и многу потешки за запирање. Тие не трпат последици за повторени напади, што им овозможува да ги усовршат своите методи, велат аналитичарите.
„Во светот на сајбер криминалот, една грешка е често доволна за полицијата да ве фати“, рече Алек Зебрик, виш менаџер за Азиско-пацифичкиот регион во Chainalysis.
„Сепак, севернокорејските хакери работат за режимот, поради што тие продолжуваат со операциите дури и по успехот. Тие продолжуваат дури и по неуспехот, бидејќи е многу тешко за меѓународната заедница да преземе какви било мерки против нив“, додаде тој.
Други групи кои работеле со севернокорејски ИТ работници, кои заработуваат пари за режимот на Ким Џонг Ун со добивање далечински работни места во западни компании, ги опишуваат како високо организирани, комуникативни и големи корисници на вештачка интелигенција.
„Јасно можеше да се види структурата што постои во војската. Строго работно време, чистење чизми, сè беше многу организирано“, рече јутјубер познат како Дивиар, кој тврди дека хакирал камери што ги следат севернокорејските ИТ работници додека работат.
„Да се каже дека многу користат вештачка интелигенција би било потценување. Вештачката интелигенција е самата основа на нивниот бизнис“, рече тој, истакнувајќи дека тие користат платени сметки на ChatGPT, Claude Code, Cursor и голем број други алатки за вештачка интелигенција.
Тие ги користат за пишување и менување кодови, уредување на нивните биографии и креирање нови, но исто така и фалсификување документи и идентитети.
Binance рече дека хакерите користеле лажно интервју за работа и софтвер скриен во реклама за да ги компромитираат компјутерите на вработените, а потоа користеле внатрешна алатка за вештачка интелигенција за да ја преземат контролата врз системите.
Тимот за следење на санкциите, составен од претставници на 11 членки на Обединетите нации, во 2025 година изјави дека групата TraderTraitor имала пристап до сметки на платформите ChatGPT и DeepSeek.
Сепак, животот на хакерите и елитните ИТ работници кои работат за Северна Кореја е далеку од привилегиран, а условите се особено тешки кога им се дава одредена задача или се испраќаат во странство, според поранешни ИТ работници и организации за човекови права.
Живеењето во тесни простории, работењето подолго од 10 часа на ден, постојаниот надзор и строго поставените цели се само некои од негативните страни на нивната работа.
За ова зборуваа поранешните ИТ работници интервјуирани за минатогодишниот извештај од организацијата за човекови права PSCORE.
„Секогаш постои притисок да се заработат што е можно повеќе пари“, рече Нам Бада, извршен директор на организацијата.
„Стресот е огромен, а поради менталниот товар, луѓето развиваат здравствени проблеми што ги немале порано“, додаде тој.
ИТ работниците мора да исполнуваат месечни финансиски квоти или да се соочат со понижување и други казни, рече Нам.
Сепак, аналитичарите веруваат дека успехот на севернокорејските хакери би можел дополнително да го охрабри Ким Џонг Ун, бидејќи нивните операции стануваат пософистицирани, а нивните амбиции растат.
„Сè повеќе, тие се свртуваат кон она што го нарекуваме лов на големи цели“, рече Зебрик.
„Тие се насочени кон големи организации кои потенцијално имаат огромни финансиски ресурси за да ги искористат. Ваквите цели се многу потешки за напад. Сепак, како што видовме во случајот со Бинанс, профитот од ваквите операции сигурно може да го оправда напорот“, додаде тој.