На Европа ѝ се заканува недостиг на гас оваа зима доколку американскиот претседател Доналд Трамп не постигне договор со Иран за повторно отворање на Ормутскиот теснец, предупреди Меѓународната агенција за енергија (IEA).
Во случај теснецот да остане затворен до почетокот на следната година и Европа да биде погодена од студена зима, снабдувањето со гас би можело да се намали на само десет проценти од капацитетот за складирање.
IEA предупредува дека проблемите со снабдувањето се појавуваат дури и пред целосно да се испразнат складиштата. Кога зафатеноста ќе падне под 30 проценти, стапката со која гасот може да се испорача до домаќинствата и индустријата се намалува. „Ова би го направило европскиот пазар особено ранлив на доцните студени бранови“, соопшти агенцијата со седиште во Париз во кварталниот извештај за пазарот на гас објавен денес.
Дополнителен проблем би се појавил следното лето, кога Европа ќе мора да ги наполни складиштата што би останале речиси празни по зимата. Ова би можело да го продолжи периодот на високи цени на гасот, кои веќе значително се зголемија поради војната со Иран.
Според податоците на IEA, цената на гасот на европскиот спот пазар во третиот квартал била за 90 проценти повисока отколку во истиот период минатата година. Агенцијата предупредува дека континуираните прекини во снабдувањето би можеле дополнително да ја влошат ситуацијата во текот на зимата.
Ормутскиот теснец е затворен од март, блокирајќи приближно една петтина од светските резерви на гас. Катар, еден од најголемите извозници на течен природен гас (LNG) во светот, не може да ги пренасочи своите резерви кон алтернативни правци, како што Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати делумно го направија тоа со нафтата.
„Бидејќи преминот низ Ормутскиот теснец остана строго ограничен на крајот на октомври, се чини дека прекинот во снабдувањето ќе продолжи да одржува тесни пазарни услови за време на зимата на северната хемисфера“, предупреди IEA.
Предупредувањето доаѓа во време кога одлуката на Трамп за понатамошен третман на Иран се очекува по денешните избори за Конгресот во САД. Трамп вети дека ќе ја прекине блокадата на Ормутскиот теснец од страна на Иран, но сè уште не е јасно дали ќе се одлучи за дипломатија или нови воени напади.
Минатиот месец имаше извештаи дека САД би можеле да продолжат со бомбардирањето на Иран уште утре. Сепак, „Аксиос“ вчера објави дека Трамп му рекол на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху дека сака да ѝ даде повеќе време на дипломатијата.
Иранските медиуми вчера објавија дека врховниот лидер на Иран, Моџтаба Хамнеи, одобрил мировни преговори со Американците. Веста дојде откако иранските претставници разговараа со катарските медијатори во текот на викендот.
Изгледите за дипломатски договор веднаш се одразија на енергетскиот пазар. Цената на европскиот гас падна за повеќе од десет проценти, на нешто повеќе од 93 евра за мегават-час.
Соединетите Американски Држави го зголемија извозот на гас за делумно да го компензираат губењето на катарските залихи, но дополнителните американски количини не се доволни за да го затворат недостигот. За европските клиенти, ситуацијата е дополнително комплицирана од конкуренцијата од Азија, особено Јапонија и Јужна Кореја, чии клиенти често се подготвени да платат повеќе за американскиот гас.
Особено загрижувачка е ситуацијата во Германија, чии складишта се исполнети со помалку од две третини од нивниот капацитет. Ова е далеку под законски пропишаното ниво од 80 проценти што треба да го достигне пред зимското зголемување на потрошувачката. „Општо земено, слабиот капацитет за складирање во Европската Унија го прави континентот поизложен на пазарни и временски нарушувања од вообичаеното“, предупреди IEA.
Извршниот директор на францускиот енергетски гигант „ТоталЕнерџис“, Патрик Пујане, верува дека Европа нема да остане без гас, но предупредува дека цените ќе бидат значително повисоки. Според него, пазарите предолго сметале на брз крај на војната и затоа ја потцениле опасноста од долгорочен прекин на снабдувањето.
„Очекувавме луѓето порано да предвидат побрз пораст на цените на гасот. Наместо тоа, пазарите се однесуваа како војната да ќе заврши ова лето“, рече Пујане. „Ќе платиме повеќе од другите, едноставно така е“, заклучи тој.