Почнувајќи од денес, 21 ноември 2026 година, извозот на пластичен отпад од Европската Унија во земјите кои не се членки на ОЕЦД, меѓу кои е и Македонија, ќе биде забранет според Регулативата на ЕУ за транспорт на отпад. Оваа значајна мерка гарантира дека ЕУ презема поголема одговорност за отпадот што го генерира.
Забраната е дел од поширокиот притисок на ЕУ за справување со загадувањето со пластика, зајакнување на нејзината циркуларна економија и промовирање на одговорно управување со отпадот дома и во странство, усогласувајќи се со нејзината постојана иницијатива за амбициозен глобален договор за загадување со пластика што го опфаќа целиот животен циклус на пластиката.
Лошото управување со пластичниот отпад е една од најсериозните форми на глобално загадување на животната средина. Извозот на пластичен отпад во земјите кои не се членки на ОЕЦД веројатно ќе создаде сериозни еколошки предизвици таму и не е одржлив начин за управување со пластичниот отпад генериран во ЕУ.
Регулативата за транспорт на отпад, која стапи во сила на 20 мај 2024 година, воведува построги правила за извоз на пластичен отпад. Таа има за цел да обезбеди правилно управување со извозот на отпад од ЕУ и дека ЕУ нема да го префрла товарот на еколошкиот отпад на земјите кои не се членки на ЕУ.
Забраната за извоз на пластичен отпад од ЕУ во земјите кои не се членки на ОЕЦД ќе важи најмалку до 21 мај 2029 година, по што тие земји можат да аплицираат за прием на таков отпад од ЕУ.
ЕУ генерира околу 40 милиони тони пластичен отпад секоја година и извезува помеѓу 1 и 1,5 милиони тони годишно.
Во 2025 година, околу половина од извозот на пластичен отпад од ЕУ отиде во земјите на ОЕЦД, а половина во земјите кои не се членки на ОЕЦД. Главните земји-дестинации беа Турција (510.000 тони), Малезија (276.000 тони), Индонезија (215.000 тони), Виетнам (137.000 тони) и Обединетото Кралство (108.000 тони).
Како општ принцип, ЕУ повеќе нема да извезува отпад во земјите кои не се членки на ОЕЦД од 21 мај 2027 година. По исклучок, извозот на одреден неопасен отпад може да се одобри во земјите кои не се членки на ОЕЦД кои експлицитно бараат да продолжат да примаат отпад од ЕУ и покажуваат дека можат да управуваат со него на одржлив начин.
Првиот список на земји овластени да примаат отпад од ЕУ ќе биде утврден до крајот на 2026 година. Овој список ќе се ажурира најмалку на секои две години, со можност земјите или видовите отпад кои не се на списокот да поднесат (повторно) барање.