МАКЕДОНИЈА

Се наближува предновогодишната треска – колку поскапува празничната трпеза?

Новогодишните празници се приближуваат, а со нив и големото пазарување кое секоја година им задава главоболки на македонските семејства. Месо за печење, сувомесни производи, сирење, кашкавал, руска салата, пијалаци, слатки…

Списокот лесно се составува, но сметката на каса е сосема друга приказна. Граѓаните веќе ги разгледуваат акциските каталози и ги споредуваат цените, а главното прашање е дали производите што денес се продаваат по една цена ќе чинат повеќе кога ќе почне вистинската предновогодишна треска.

Последните податоци на Државниот завод за статистика покажуваат дека храната продолжува да поскапува. Во октомври, во споредба со септември, храната и безалкохолните пијалаци поскапеле за 0,7 отсто, додека вкупната инфлација изнесувала 0,4 проценти. На годишно ниво, трошоците за живот се зголемиле за 3,3 отсто.

„Во октомври 2026 година, во однос на септември 2026 година, зголемување на трошоците на животот е забележано во следните групи“, наведуваат од Државниот завод за статистика, посочувајќи ги меѓу нив и храната и безалкохолните пијалаци.

Но, просечната инфлација не кажува колку точно ќе поскапи една новогодишна трпеза.

За четиричлено семејство, една таква кошничка би содржела два килограми свинско месо, килограм пилешко, половина килограм сувомесни производи, по половина килограм сирење и кашкавал, состојки за руска салата, компири, зеленчук, леб, сокови, кафе и слатки. Без претерување и без посебни деликатеси.

Според ориентирни пресметки направени врз основа на официјалните просечни малопродажни цени за септември, основната празнична кошничка за четиричлено семејство достигнува околу 3.200 денари. Со дополнително месо, мезе, слатки и пијалаци, трошокот може да се приближи до 5.000 денари.

Разликата најлесно се забележува кај месото и млечните производи, кои заземаат значителен дел од празничниот буџет. Во маркетите, на пример, може да се најде кравји кашкавал по акциска цена од 548 денари за килограм, намален од 609 денари.

Економистите посочуваат дека зголемената побарувачка во периодот пред празниците може да влијае врз цените, особено кај производите што традиционално се купуваат во поголеми количества. Сепак, тоа не значи дека секое поскапување е предизвикано од празниците. Влијание имаат и набавните цени, транспортот, сезонската понуда и трговските маржи.

Особено внимание заслужуваат акциските попусти. Производ што во ноември се продава со попуст може во декември да се врати на редовната цена. За купувачот тоа значи поголем трошок, иако формално не мора да има ново зголемување на редовната цена.

Токму затоа, познавачите на малопродажбата прават разлика меѓу вистинско поскапување и завршување на промотивна понуда.

Празничните цени и претходно беа причина за реакции. Кон крајот на минатата година граѓаните бараа поевтинување на основните производи, додека надлежните најавуваа следење на состојбите во маркетите.

Останува да се види што ќе покажат декемвриските ценовници. Разликата од само 10 отсто кај кошничка од 5.000 денари би значела дополнителни 500 денари. Ако поскапувањето биде поголемо кај месото, сирењето и сувомесните производи, сметката може дополнително да порасне.

Затоа дел од домаќинствата уште во ноември можат да ги набават пијалаците, трајните производи и слатките, оставајќи го свежото месо и зеленчукот за последните денови од годината.

А кога ќе дојде 31 декември, пресметката ќе биде едноставна. Колку чинела истата кошничка во ноември, а колку чини непосредно пред дочекот. Тогаш ќе се знае дали празничната трпеза навистина поскапела или граѓаните само останале без ноемвриските попусти.

Б.З.М.