Производствените цени во македонските фабрики се зголемија за 4,5 отсто на годишно ниво, а најголем скок од дури 9,5 проценти е регистриран кај енергијата. Најновите податоци на Државниот завод за статистика сигнализираат нов притисок врз трошоците во индустријата, што ја отвора дилемата колку долго компаниите ќе можат да ги издржат повисоките сметки пред тие да се прелеат врз рафтовите во маркетите.
Според најновите податоци на Државниот завод за статистика, објавени на 28 октомври, продажните цени на производителите на индустриски производи на домашниот пазар во септември биле повисоки за 4,5 отсто во споредба со истиот месец лани.
Уште поинтересна е структурата на поскапувањата. Цените во групата енергија скокнале за 9,5 отсто, кај трајните производи за широка потрошувачка растот изнесува 4,7 отсто, додека кај нетрајните производи е регистрирано зголемување од 3,2 отсто.
Овие бројки можеби на прв поглед изгледаат како обична статистика, но зад нив се крие прашање што го интересира речиси секое домаќинство – дали новите трошоци на компаниите наскоро ќе се прелеат и во малопродажните цени?
Кога поскапува производството, кој ја плаќа разликата?
За да се произведе еден производ, потребни се електрична енергија, суровини, транспорт, работна сила и низа други трошоци. Кога тие растат, компаниите имаат неколку можности: да прифатат пониска заработка, да заштедат на други позиции или дел од дополнителниот трошок да го префрлат врз крајните купувачи.
Токму последната можност е она што најмногу ги загрижува потрошувачите.
Сепак, поскапувањето кај производителите не значи дека цените во маркетите автоматски ќе пораснат за истиот процент. Многу зависи од конкуренцијата, побарувачката, залихите и од тоа колкав дел од дополнителните трошоци компаниите можат самите да го поднесат.
Но едно е јасно, повисоките производствени трошоци создаваат дополнителен притисок врз цените.
Енергијата повторно во центарот на вниманието
Особено впечатлив е годишниот раст од 9,5 отсто во групата енергија. За индустриските капацитети, особено за оние што трошат големи количества електрична енергија, енергетските трошоци можат да бидат значајна ставка во крајната цена на производите.
Дополнително, на месечно ниво, од август до септември, производствените цени на домашниот пазар се зголемиле за 0,6 отсто. Во истиот период енергијата поскапела за 1,1 отсто, а интермедијарните производи, односно материјалите што се користат во понатамошното производство, за 0,9 отсто.
Тоа покажува дека притисокот не е ограничен само на споредбата со минатата година, туку е присутен и во последниот месечен пресек.
Дали граѓаните треба да очекуваат нови цени?
Интересно е што во септември месечната инфлација останала на нула, односно просечното ниво на потрошувачките цени не се променило во однос на август.
Од друга страна, цените во индустриското производство продолжиле да растат.
Тоа се два различни показатели, но нивното споредување отвора важна тема: колку долго компаниите можат да ги апсорбираат зголемените трошоци без да интервенираат во ценовниците?
Одговорот засега не може да се извлече само од статистичките бројки. За тоа ќе биде важно да се следат следните податоци за инфлацијата, движењето на енергенсите и цените на суровините.
Она што е сигурно е дека македонската економија влегува во последните месеци од годината со нов притисок врз производствените трошоци, а за граѓаните, најважното прашање останува исто, односно дали растот на трошоците ќе остане во фабриките или ќе го почувствуваме и на касите во продавниците?
