Претседателката на Европската централна банка (ЕЦБ), Кристин Лагард, ја бранеше одлуката на регулаторот за зголемување на каматните стапки, велејќи дека тоа било неопходно во сите три различни сценарија, објавува „Euronews“.
ЕЦБ ги зголеми каматните стапки за 0,25 процентни поени за прв пат по три години поради тековната војна на Блискиот Исток. Ова е прво зголемување на каматните стапки на банката од 2023-та година, кога ги зголеми како одговор на зголемувањето на цените на енергијата предизвикани од војната на Русија во Украина.
„Војната генерира инфлациски притисоци и одлуката за зголемување на каматните стапки е јасна во голем број сценарија кои опишуваат како шокот би можел да се одвива и да влијае на среднорочните перспективи за еврозоната“, изјави Лагард по состанокот на регулаторот.
Последиците од конфликтот на Блискиот Исток, кој започна во февруари, одекнаа низ цела Европа. Привременото затворање на Ормутскиот теснец доведе до нагло зголемување на цените на нафтата и гасот, што имаше огромно влијание врз европските увозници.
Зголемувањето на каматните стапки од страна на ЕЦБ означува јасен пресврт на циклусот на олабавување што го карактеризираше пристапот на банката во поголемиот дел од 2025-та година. Инфлацијата во еврозоната достигна 3,2% во мај, највисоко ниво од септември 2023-та година, поттикната од скокот на цените на енергијата од 10,9%.
Економијата на Европската Унија (ЕУ) се намали за 0,2% во првиот квартал од 2026-та година, што ги натера економистите да предупредат за период на „стагфлација“, во кој слабиот раст е комбиниран со забрзување на инфлацијата и влошување на довербата на потрошувачите.
Според најновите Европски економски прогнози, објавени на крајот на мај, се очекува растот на бруто домашниот производ (БДП) на ЕУ да забави од 1,1% во 2026-та година на 1,4% во 2027-ма година, додека се очекува инфлацијата да се забрза на 3,1% во 2026-та година, пред да се олади на 2,4% во 2027-ма година.
Три сценарија на ЕЦБ
Лагард јасно стави до знаење дека институцијата не следи специфична патека на каматните стапки.
„Нашите одлуки за каматните стапки ќе се базираат на нашата проценка на изгледите за инфлација и ризиците поврзани со неа, во светлината на дојдовните економски и финансиски податоци, како и динамиката на основната инфлација и силата на преносот на монетарната политика“, рече таа.
ЕЦБ проектира три можни краткорочни сценарија: благи, неповолни и сериозни.
„Поблагото сценарио вклучува побрза нормализација на цените на нафтата отколку во основното сценарио, што подразбира побрзо забавување на инфлацијата, која би паднала под целта од 2% во 2027-ма и 2028-ма година, додека растот на БДП би се опоравил нешто порано и постабилно отколку во основното сценарио“, објаснува ЕЦБ.
Во оваа ситуација, растот на БДП би се зголемил од 0,8% во 2026-та година на 1,4% во 2027-ма година, додека инфлацијата би се намалила од 2,9% во 2026-та година на 1,8% во 2027-ма година.
Во меѓувреме, неповолното сценарио претпоставува дека цените на енергијата ќе продолжат да растат, зголемувајќи ја неизвесноста и негативните ефекти, а воедно ќе доведе и до посилни индиректни и секундарни ефекти врз инфлацијата. Реалниот раст на БДП би достигнал 0,7% во 2026-та година, зголемувајќи се на 0,9% во 2027-ма година, додека инфлацијата ќе достигне 3,3% во 2026-та година и 3% во 2027-ма година.
Во тешкото сценарио, ЕУ би се соочила со посилна и попродолжена шок на цените на енергијата, при што реалниот раст на БДП забави на 0,5% во 2026-27 година, пред да се опорави малку побрзо во 2028-ма година.
