Грција и ова лето останува првиот избор за многу македонски семејства, ама сметката веќе не изгледа како пред неколку сезони. Кафето покрај море, гирото, овошјето на тезга и лежалките на дел од плажите се движат околу ланските цени. Барем така велат туристите што веќе ги направија првите викенд тури кон Халкидики, Паралија, Тасос и Олимпик Бич. Но кога ќе дојде редот за сместување, тука почнува вистинското стискање на паричникот.
Најголемиот удар годинава, според туристичките работници и економистите, не е во дневната потрошувачка, туку во ноќевањето. Апартман што лани можел да се најде за пристојна цена, ова лето во многу места е поскап, особено ако се бара блиску до плажа, со клима, паркинг и нормални услови за семејство со деца.
„Не е проблемот во едно кафе од три евра. Проблемот е кога седум ноќевања ќе станат поскапи за 100, 150 или 200 евра во однос на претходната сезона. Тоа е сумата што го менува целиот план за одмор“, велат познавачи на туристичкиот пазар.
За македонските семејства, Грција одамна не е луксуз, туку практична навика. Се оди со автомобил, се носи дел од храната од дома, се купува од локални маркети, а ручекот во ресторан не е задолжителен секој ден. Токму затоа многумина велат дека дневниот трошок може да се контролира. Кафе на плажа, вода, овошје, гиро за децата, сладолед навечер. Сето тоа, со малку внимание, уште може да се вклопи во семеен буџет.
Но сместувањето не може да се „скрати“ така лесно.
Економистите објаснуваат дека грчките сопственици на апартмани и хотели се под притисок од повеќе страни. Повисоки трошоци за струја, вода, одржување, работна сила, даноци, провизии кон платформите за резервации. А кога побарувачката е силна, цените одат нагоре. Едноставно.
„Грција нема проблем со интересот од туристи. Напротив, побарувачката е стабилна. Кога капацитетите се полнат рано, сопствениците немаат причина да ги држат старите цени“, велат економистите.
Податоците од грчката статистика покажуваат дека прометот кај сместувачките капацитети во првиот квартал од годинава пораснал за 3,1 отсто во однос на истиот период лани. Тоа не значи дека секој апартман поскапел исто, ниту дека секое место има иста слика, но трендот е јасен. Сместувањето носи повеќе пари, а туристите плаќаат повеќе за кревет.
На терен, разликите се големи. Во помалите места и во термините пред шпицот уште може да се најде пристојна цена. Во јуни и во септември, особено ако не се бара прва линија до море, семејствата имаат повеќе простор за избор. Но јули и август се друга приказна. Таму пазарот е немилосрден. Кој бара доцна, плаќа повеќе. Кој сака „да биде блиску до сè“, плаќа уште повеќе.
„Луѓето често гледаат само цена по ноќ, а не ја гледаат целата сметка. Ако апартманот е подалеку од плажа, ќе има трошок за гориво, паркинг, нервоза. Ако нема кујна, ќе се јаде повеќе надвор. Евтиното сместување не е секогаш најевтино на крај“, велат туристички работници.
За четиричлено семејство од Македонија, најголемата разлика годинава ќе се почувствува токму при резервацијата. Ако храната се комбинира со купување од маркет и повремено јадење надвор, ако лежалките се користат таму каде што има минимална консумација, и ако не се претерува со вечерни излегувања, одморот може да остане под контрола. Но ако сместувањето е скапо, целата математика паѓа уште пред тргнување.
Грција нема да биде празна. Напротив, ќе биде полна. Македонски таблички пак ќе има на паркинзите, пред маркетите, кај пекарите, на плажите. Само што ова лето многумина ќе бројат повнимателно.
Кафето можеби е исто. Лежалката можеби не е поскапа. Праските и лубениците можеби ќе се најдат по нормална цена.
Ама клучот од апартманот, тој годинава чини повеќе.
Б.З.М.
