Европската унија и Австралија во вторник по осум години преговори потпишаа долгоочекуван договор за слободна трговија, надминувајќи ги клучните пречки околу географските имиња и квотата за австралиско говедско месо, објави АФП. Тие, исто така, се согласија за зајакната соработка во одбраната и пристапот до минерали од ретки земји.
Обраќајќи се пред австралискиот парламент, претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, го опиша светот како „суров и немилосрден“ и повика на ограничување на зависноста од земји како Кина за критични суровини.
„Не можеме премногу да зависиме од ниту еден добавувач за такви суштински суровини и токму затоа ни требаат едни со други. Нашата безбедност е ваша безбедност и со нашето ново безбедносно и одбранбено партнерство, си стоиме на грб“, додаде фон дер Лајен.
Австралискиот премиер Ентони Албанезе го нарече договорот „значаен момент“ за земјата. Меѓу постигнатите компромиси е договор дека австралиските производители на вино ќе можат да го користат терминот „просеко“ во земјата, но ќе престанат да го користат за извоз по 10 години.
Австралија ќе го задржи правото да користи некои европски географски имиња – како што се „фета“ и „груер“ – каде што производителите ги користеле најмалку пет години. Квотата на ЕУ за австралиско говедско месо ќе се зголеми повеќе од 10 пати за една деценија, иако под нивото што го бараат австралиските земјоделци.
Европските производители на електрични автомобили ќе имаат корист од повисок праг за данокот на луксузни автомобили во Австралија – три четвртини од електричните автомобили сега ќе бидат ослободени.
ЕУ очекува нејзиниот извоз во Австралија да порасне за една третина за една деценија, при што производителите на млечни производи и автомобили известуваат за раст од околу 50%. Фирмите од ЕУ извезоа стоки во вредност од 37 милијарди евра во Австралија минатата година и услуги во вредност од 31 милијарда евра во 2024-тa година, а Австралија проценува дека договорот би можел да додаде 7,8 милијарди австралиски долари на БДП на земјата до 2030-та година.
Но, Националната федерација на земјоделци на Австралија соопшти дека е „крајно разочарана“ од исходот. „Она за што австралиската влада се согласи денес, не изгледа дека нуди никаква суштинска промена за клучните земјоделски производи во споредба со она што владата со право го отфрли во октомври 2023-та година“, рече нејзиниот претседател Хамиш Мекинтајр.
Договорот доаѓа во услови на растечки геополитички и трговски предизвици – Австралија ги удвои своите напори за диверзификација откако нејзиниот земјоделски извоз во Кина беше блокиран во 2020-та година и воведени американски царини, додека ЕУ бара нови партнерства поради американските царини и кинеските ограничувања за извоз на критични суровини.
Посетата на фон дер Лајен беше засенета од војната на Блискиот Исток, што ги зголеми цените на нафтата. Претседателката на ЕУ овој месец изјави дека конфликтот послужил како „јасен потсетник“ за ранливоста на Европа, а Канбера повика на итен прекин на непријателствата поради „критична“ ситуација за глобалните синџири за снабдување со енергија.
