Додека Белата куќа објавува дека американскиот претседател Доналд Трамп сериозно размислува да го купи Гренланд, данските медиуми истовремено објавуваат изјави од официјални лица кои нагласуваат дека данската територија не е на продажба и шпекулираат за потенцијалната цена на најголемиот остров во светот.
Аналитичарите на холандската финансиска група Рабобанк дури објавија и образложена проценка дека Американците би можеле да понудат 50 милијарди долари за Гренланд. Тоа е, околу 1 милион долари за секој од приближно 50.000 жители на Гренланд, објавува данскиот новински портал БТ.
„Иако директното преземање од страна на американската војска изгледа малку веројатно, дипломатските маневри се друго прашање. Пристапот на Трамп често се опишува како „премногу стап, премалку морков“. Во случајот со Гренланд, би можеле да видиме малку повеќе морков“, се вели на веб-страницата на Рабобанк.
Никој од коментаторите не верува дека таквата трансакција е реална, но речиси сите истакнуваат дека малкумина ќе останат рамнодушни кон оваа привлечна и поттикнувачка на размислување понуда. Покрај тоа, данскиот устав и закони предвидуваат можност Гренланд да стане независен.
БТ дури цитира и интересна изјава на данскиот претприемач Мартин Торборг: „Доколку Гренландците навистина добијат добра понуда да прифатат американски пасоши, би било сосема разбирливо ако ја прифатат. Ние, Данците, не треба да ги спречуваме во тоа.“
Меѓу другите дански и гренландски функционери, Аварак Олсен, градоначалник на Нук, главниот град на Гренланд, цврсто ја отфрли можноста за продажба во интервју за CBS News: „Сметаме дека не сме третирани како луѓе што живеат во сопствената земја. Ние сме третирани како предмет на продажба, што е навредливо. Навистина сакаме да го спречиме тоа.“
„Нашиот свет не е ист откако слетаа првите авиони на Трамп пред една година (осврнувајќи се на посетата на синот на Трамп на Гренланд во јануари 2025 година). Ги отфрливме сите американски понуди уште напролет минатата година“, додаде Олсен.
Сепак, американскиот притисок и заканата од анексија се чини дека предизвикаа раскол меѓу гренландските и данските лидери. На состанокот на Комитетот за надворешна политика на данскиот и гренландскиот парламент во вторник, се појави предлог за воспоставување директен дијалог меѓу Нук и Вашингтон, без учество на Данска.
Ова би било спротивно на данскиот устав, кој налага данската влада да спроведува надворешна политика низ целото кралство. Во пракса, ова значи дека министерката за надворешни работи на Гренланд не може да се сретне со својот американски колега Марко Рубио без данскиот министер за надворешни работи.
Предлогот наводно дошол од редовите на гренландската опозиција, која инаку се залага за независност, но дневниот весник „Јиландс-Постен“ пишува дека данските лидери биле изненадени од поддршката на претставниците на владејачката коалиција.
„Ние Гренландците сме возрасни. Имаме парламент. Имаме министри кои можат да зборуваат во наше име. Да, можеме сами да разговараме со други земји без да се држиме за раце со данските министри“, изјави Пипалук Линге, претседателка на Комитетот за надворешни работи и безбедност на гренландскиот парламент, за данскиот јавен радиодифузен сервис DNB.
Состанокот, како што објавува „Јиландс-Постен“, бил дочекан во многу лоша атмосфера, со обвинувања од гренландската страна дека данските лидери кријат релевантни информации. Состанокот се одржал преку „Тимс“ и требало да трае еден час, но гледајќи дека дискусијата се претворала во расправија, еден по еден данските пратеници се повлекле.
Министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Мотцфелд, тврди дека веќе воспоставила директна линија на комуникација со САД.
Таа за гренландскиот весник „Сермицијак“ изјави: „На Гренланд му се потребни САД, а на САД им е потребен Гренланд кога станува збор за безбедноста на Арктикот. Која беше поентата на таквите агресивни изјави? Ние сме пријатели и сојузници. Се надевам дека состанокот со САД следната недела ќе доведе до нормализација на односите“.
Данската влада е критикувана и од опозициските политичари, кои веруваат дека премиерката Мете Фредериксен требало да заземе поцврст став за тврдењата на Трамп. Мортен Месершмит, лидер на десничарската Данска народна партија, смета дека воопшто нема причина за состанокот меѓу данскиот и американскиот министер за надворешни работи, најавен за следната недела.
„Немаме за што да разговараме со луѓе кои ни се закануваат. Единственото нешто со кое Трамп треба да се соочи е целосно јасно отфрлање на неговите барања. Ако Путин сакаше да го освои Борнхолм (дански остров во Балтичкото Море, ур.), дали би побарале средби со рускиот министер за надворешни работи?“, рече Месершмит.
