Претседателот на САД, Доналд Трамп, наводно ја разгледува можноста за преземање на Гренланд, а Белата куќа потврди дека сите опции се отворени, вклучително и употреба на воена сила. Иако воената операција е само една од бројните економски и политички опции, нападот на една членка на НАТО врз друга би претставувал кошмар за алијансата, па дури и егзистенцијална закана.
Трамп постојано нагласува дека Гренланд е од клучно значење за националната безбедност на САД, тврдејќи, без докази, дека островот е „покриен од руски и кинески бродови“.
Експертите проценуваат дека брза воена операција би можела да се спроведе релативно лесно, со оглед на малото население на Гренланд – околу 58.000 луѓе, од кои една третина живеат во главниот град Нук, објавува Би-Би-Си.
Островот нема сопствена армија, а Данска е одговорна за неговата одбрана, иако има ограничени воздушни и поморски сили.
Големи делови од островот се под надзор на Сириус Патрол, данска специјална единица која главно користи санки со кучиња. Во изминатата година, Данска значително ги зголеми средствата за одбрана на Арктикот и Северниот Атлантик, вклучувајќи го и Гренланд.
Со оглед на неговата големина, малото население и недостатокот на војска, Гренланд би бил лесна цел за САД, кои веќе имаат повеќе од 100 војници трајно стационирани во базата Питуфик во северозападниот дел од островот. Таа база, која постои од Втората светска војна, би можела да послужи како логистичка поддршка за евентуални операции.
Данскиот експерт за безбедност Ханс Тито Хансен истакнува дека 11-та воздухопловна дивизија од Алјаска, со поддршка на американските воздухопловни сили и морнарицата, би играла клучна улога во инвазијата.
Британскиот резервен офицер Џастин Крамп додава дека операцијата би била брза и ефикасна, но потенцијално без крвопролевање, со оглед на малата веројатност за отпор.
Сепак, поранешни американски функционери и експерти за одбрана ја оценуваат воената опција како исклучително малку веројатна поради далекусежните последици за американско-европските сојузи.
„Тоа очигледно би било спротивно на меѓународното право. Гренланд не само што не е закана за САД, туку е и сојузник на договор“, рече Мајк Малрој, поранешен маринец и заменик-помошник секретар за одбрана.
Купување на Гренланд
Иако САД имаат длабоки финансиски ресурси, Гренланд не е на продажба, како што тврдат властите во Нук и Копенхаген. Министерот за надворешна политика Марко Рубио им рече на членовите на Конгресот дека администрацијата е склона да ги купи островите, но таквата трансакција би била исклучително комплицирана, барајќи одобрение од две третини од Сенатот и согласност од Европската Унија.
Експертите велат дека обидот за купување на Гренланд без вклучување на населението и Конгресот би бил практично невозможен.
Професорката Моника Хакими, експерт по меѓународно право, додава дека секоја правна трансакција би морала да вклучува учество на жителите на Гренланд во одлучувањето за сопствената судбина.
Иако потенцијалното купување би било скапо – можеби милијарди или трилиони долари – аналитичарите веруваат дека неуспехот да се купи би можел да ја направи воената опција попривлечна за Трамп, особено по успешната операција за апсење на Николас Мадуро во Венецуела.
Жителите не ги сакаат ниту Данска ниту САД
Анкетите покажуваат дека повеќето жители на Гренланд сакаат независност од Данска, но малкумина сакаат да се приклучат кон САД.
Американските власти веќе го засилија надзорот врз движењето за независност, обидувајќи се да идентификуваат личности кои би ја поддржале американската администрација.
Експертите велат дека САД е поверојатно да се фокусираат на долгорочна „кампања за влијание“ што би можела да го турне Гренланд кон независност, а потоа да им понуди на САД партнерство, слично на договорите со пацифичките земји Палау, Микронезија и Маршалските Острови.
Хансен предупредува дека секоја кампања САД да го „поседнат“ Гренланд би пропаднала доколку населението на островот не ја поддржи таквата идеја. Во моментов, ниедна политичка партија во Гренланд не се залага за приклучување кон САД.
„Поверојатно е Гренланд повторно да стане членка на Европската Унија. Иако американската администрација е стара три години, жителите на Гренланд имаат визија за 1.000 години“, заклучува Хансен.
