Попуст, намаление, распродажба… со големи букви стојат на излозите на продавниците низ градот и буквално „викаат“ по минувачите.
Декември секојпат си има своја динамика, свој ритам и едно исто прашање што тивко се провлекува меѓу луѓето – како да купиш, а да не претераш.
Предновогодишниот шопинг, велат трговците, е период кога купувачите се најемотивни, најмалку рационални и најподготвени да трошат. И тоа не е случајно.
„Луѓето доаѓаат со идеја да купат подарок, а излегуваат со три ќеси. Не затоа што им треба, туку затоа што им изгледа како ретка шанса“, објаснува економист кој со години ги следи потрошувачките навики.
Според него, најголемата грешка е што купувањето се доживува како награда, а не како трошок. И тука почнува проблемот.
Голем дел од попустите, особено во декември, се повеќе маркетинг отколку реална заштеда.
Цените често се подигнуваат неколку недели порано, за потоа „великодушно“ да се намалат. Купувачот гледа процент, не ја памети старата цена. И си вели – вреди. А дали навистина вреди… па, ретко кој застанува да размисли.
„Најдобра заштеда е она што не сте го купиле“, вели една продавачка од голем трговски центар, која признава дека и самата потпаѓа под истите замки кога ќе излезе од работа.
Таа советува купувањето да не биде импулсивно, туку однапред испланирано.
Список. Обичен, на хартија или во телефон, сеедно. Но список што нема да се проширува „по пат“.
Еден од најчестите трикови е чувството на итност. Последни броеви, ограничени количини, само уште денес… Тоа создава притисок, а под притисок ретко се носат паметни одлуки.
Финансиските советници предупредуваат дека ако нешто не ви било потребно во ноември, најверојатно нема да ви биде неопходно ни во декември.
Само изгледа така, поради атмосферата, светилките, музиката во продавниците…
Има и уште нешто што често се занемарува – плаќањето на рати.
„Мал износ месечно“ звучи безболно, но кога ќе се соберат три-четири такви купувања, сметката во јануари знае да биде ладен туш.
Банкарите велат дека токму по празниците расте бројот на луѓе кои сфаќаат дека трошеле повеќе отколку што можеле да си дозволат. А тогаш веќе е доцна.
Практичните совети се едноставни, иако не секогаш лесни за примена. Одредете буџет и држете се до него, дури и ако тоа значи да кажете „не“ на нешто што моментално изгледа примамливо.
Плаќајте со готовина кога можете – чувството е поразлично, пореално. Направете пауза пред купување. Излезете од продавницата, прошетајте пет минути… често желбата ќе помине сама од себе.
Предновогодишниот шопинг не мора да биде трка кој ќе купи повеќе. Празниците доаѓаат и си одат, а финансиските последици остануваат. Малку трезвеност, малку дистанца и малку здрав разум – можеби тоа не звучи празнично, ама паричникот во јануари ќе ви биде благодарен.
Или барем… нема да биде празен.
Б.З.М.
