Европските власти се согласија да престанат да купуваат руски гас, а забраната ќе стапи на сила во фази, до септември 2027-ма година, по што се очекува земјите од ЕУ повеќе да немаат пристап до руски гас.
Унгарија и Словачка објавија дека ќе го тужат Брисел бидејќи оваа забрана ја загрозува нивната енергетска безбедност. Двете земји немаат пристап до терминал за течен природен гас и властите веруваат дека во оваа ситуација треба да имаат право да продолжат да купуваат руски гас од цевководот.
Како забраната всушност ќе влијае на земјите од ЕУ, анализира колумнистот на „Reuters“, Гавин Мекгваер. Тој цитира податоци од еколошката организација Ембер, кои покажуваат колку европските земји се зависни од гасот, а поточно од рускиот гас, а некои од резултатите се изненадувачки.
На пример, Германија е најголемиот потрошувач на природен гас во Европа, но нејзината зависност од суровината е далеку од најголемата во Европа (28% од потрошувачката на енергија). Најзависна европска економија од гас е Италија (38%), по што следуваат Велика Британија (35%), Украина (33%) и Унгарија (32%).
Анализата на Мекгваер покажува дека во Европа има шест земји во кои уделот на гасот во потрошувачката е над 30%, а од нив, само Унгарија меѓу земјите од ЕУ нема директен пристап до пристаниште и терминал за течен гас. Зависноста на Словачка, која исто така е без излез на море, е помала – околу 25%, но двете земји во годините на војната во Украина се движеа токму спротивно од трендот на ЕУ и ја зголемија својата зависност од снабдувањето со енергија од Русија.
Австрија (исто така без излез на море) и Романија, чија зависност од гас достигнува 29% од енергетскиот микс, исто така имаат предизвици со снабдувањето со гас. Земјата е без излез на море, но танкерите што носат течен природен гас немаат пристап до Црното Море. Земјата има пристап до течен гас преку Вертикалниот гасен коридор – од терминали во Грција преку територијата на Бугарија, како и од терминали во Турција.
Доколку ЕУ сака да му сврти грб на рускиот гас, ќе мора да стане редовен купувач на течен гас. Според пресметките на „Kpler“, европските земји досега увезле 284 милијарди кубни метри течен гас оваа година, што е зголемување од 23% во споредба со вкупните залихи за 2024-та година.
Дали е можно ЕУ да се потпира само на течен гас?
Овој голем раст може да привлече извозници на течен гас и да почнат да планираат да го зголемат својот капацитет за втечнување во наредните години. Но, во споредба со 2023-та година, увозот на течен гас е само 0,3% поголем од вкупниот увоз на гас. Ова отвора прашања за тоа дали Европа може да си дозволи да се потпира само на течен гас.
Реалноста е дека земјите од ЕУ се обложуваат на зелена енергија, што ја намалува зависноста од увезените енергетски ресурси. На пример, зелените капацитети се зголемиле за 11% од 2019-та година, додека оние што користат фосилни горива се намалиле за 15%.
Главни потрошувачи на гас се енергетските капацитети и индустријата. Според проценките на аналитичарот на „Reuters“, некои европски компании, туркајќи го правецот кон зелена енергија, ќе ја одржат својата зависност од гасот и ќе се спротивстават на присилното напуштање на него.
