Акцијата за чистење на Скопје за 72 часа што се најавуваше како „нов почеток“ за главниот град навистина го разубави центарот – таму сè блесна, барем за момент, како да се подготвува град што сака да покаже дека може поинаку.
Но само што ќе се направат неколку чекори подалеку од главните улици, повторно се појавува добро познатата сцена: расфрлано ѓубре, преполнети контејнери и мирис што веднаш ти кажува дека навиките на комуналниот систем не се менуваат преку викенд.
Жителите на Ченто, Инџиково и другите делови на Гази Баба велат дека тие три дена биле нешто како „краток сон“ кој завршил исто толку брзо колку што и почнал.
„Кај нас камионот го нема со денови, а кога ќе се појави, изгледа како да е залутан“, раскажува жител од Инџиково, гледајќи ја кантата што едвај стои исправена од товарот.
Во Ѓорче Петров се слуша слична приказна. Населбите Даме Груев и Александрија по цел ден ја гледаат истата глетка: контејнери што се претворени во импровизирани брегови од најлон и картон.
„Човек ќе помисли дека живееме во некој простор кој никој не го забележува. Не бараме нешто спектакуларно, туку само редовност“, вели жителка од Даме Груев.
Познавачи на комуналните политики појаснуваат дека ваквите кратки акции никогаш не можат да бидат замена за вистински систем.
Убави се за фотографија, велат тие, но животот не е фотографија. Секој ден се создава отпад и секој ден треба да се управува со него.
„Кога ќе се исчисти само центарот, а периферијата се остави сама на себе, тоа создава илузија дека проблемот е решен“, нагласува еден експерт кој долги години ги следи градските услуги.
Потоа додава нешто што звучи едноставно, а тежи многу:
„Градот е жив организам. Ако едниот дел го одржуваш, а другиот го забораваш, тоа неминовно ќе се врати како проблем за сите“.
Исто така, ни се пожалија и жителите на општина Аеродром, кои велат дека нема редовност во празнењето на контејнерите и многу често се појавува истата глетка од пред изборите.
Еден жител од Реонски Центар Аеродром вели дека дури и контејнерите се преполовени од тоа што беа и нема каде да се одложи отпадот.
И навистина, жителите на подалечните населби не бараат ништо што би се нарекло „луксуз“. Во Ченто велат дека сакаат само да знаат кога ќе помине камион, не за да се подготват, туку за барем да имаат чувство дека некој ги слуша.
„Ние сме дел од истиот град, а понекогаш изгледа како да сме некој додаток што се гледа само кога има избори“, вели постар човек додека со стап ја поттурнува пластиката што паднала покрај полниот контејнер.
Аналитичарите предупредуваат дека ваквата нееднаквост создава опасна рамнодушност кај граѓаните. Кога едни делови се уредуваат за краткорочен ефект, а други се оставаат да „се снајдат“, тогаш се јавува тивок, но упорен раздор – чувство дека има прв ред и задни редови во градот.
И таму, во тие тивки населби што ретко влегуваат во официјалните извештаи, луѓето полека губат доверба дека нешто навистина ќе се подобри.
Така, додека центарот блеска по акцијата, во периферијата остануваат истите купишта, истите мириси и истата реченица што се повторува во различни домови: „Ако ова е чистење, како изгледа заборавеност?“
Б.З.М.
