Енергетските пијалоци, иако неалкохолни, можат да имаат штетни последици по здравјето, особено во случај на прекумерна консумација, се согласува медицинската професија. Ова е причината зошто Хрватска планира целосно да им забрани на малолетниците да купуваат и консумираат енергетски пијалоци, кои се исто така широко достапни во Македонија за сите возрасти.
Хрватското Министерство за здравство наскоро целосно ќе го забрани купувањето и консумирањето енергетски пијалоци од страна на малолетници.
Во образложението на нивниот нацрт-закон за ограничување на употребата на енергетски пијалоци и производи слични на енергетските пијалоци од страна на лица под 18 години, се посочува дека енергетските пијалоци имаат бројни негативни ефекти врз здравјето, а децата се изложени на поголем ризик од возрасните кога станува збор за штетните последици од нивната консумација.
„Иако пијалоците со висока содржина на кофеин мора да го носат предупредувањето „Не се препорачува за деца, бремени жени и доилки“, истражувањето на Хрватскиот институт за јавно здравје покажа дека голем процент од студентите ги консумираат овие производи, при што значителен дел од нив консумираат големи количини (750 мл или повеќе). Покрај пијалоците, постојат и производи кои – иако не се класифицирани како пијалоци – наликуваат на енергетски пијалоци во однос на нивниот состав или физиолошки ефекти, а можат да доведат и до штетни последици за малолетниците“, се наведува во објаснувањето.
Во Република Хрватска, се наведува, енергетските пијалоци се широко достапни, а нивната консумација кај децата и малолетниците станува сè почеста. Бројни стручни и научни наоди укажуваат на потенцијални штетни здравствени последици од прекумерната консумација на енергетски пијалоци кај малолетниците, првенствено поради високата содржина на кофеин, шеќер и други стимулативни состојки.
„Овој вид на консумирање може да има негативен ефект врз кардиоваскуларниот и нервниот систем, како и врз менталната состојба, и да го зголеми ризикот од други здравствени проблеми. Донесувањето на Законот за ограничување на употребата на енергетски пијалоци и производи слични на енергетските пијалоци за лица под 18 години е неопходно заради нормативно регулирање на област која во моментов е недоволно регулирана, а која е од големо значење за заштитата на здравјето на малолетниците“, вели локалното Министерство за здравство.
Законот, како што е наведено, ќе ги регулира условите за пласирање на енергетски пијалоци на пазарот, нивното етикетирање и рекламирање, и ќе пропише забрана за продажба, послужување и овозможување на консумирање на енергетски пијалоци од страна на малолетници, „како и други мерки насочени кон спречување на пристап до малолетници, а сето тоа со цел заштита на нивното здравје“.
Каква е состојбата во Македонија?
Енергетските пијалоци се широко достапни во Македонија, а потенцијалната забрана за консумирање за млади лица беше само спорадично споменувана во јавноста.
Во Законот за заштита на потрошувачите, еден член (24) предвидува посебна заштита на малолетниците кога станува збор за продажба на алкохолни пијалоци и тутун.
“Строго забранува продажба на алкохолни пијалоци, енергетски пијалоци и цигари на лица помлади од 18 години во малопродажбата, а истовремено им забранува и на малолетниците да купуваат алкохолни и енергетски пијалоци. Трговецот има право да побара документ за лична идентификација и да ја одбие продажбата ако купувачот не покаже доказ за полнолетство”.
Истражување кое укажува на фреквенцијата на консумирање енергетски пијалоци кај младите луѓе постои и во нашата земја.
Иако продажбата на енергетски пијалоци на лица под 18 години е забранета со закон, малолетници можат слободно да ги купат во продавници што се наоѓаат околу основните училишта. Цените се различни, се продаваат за 40 денари за лименка, па нагоре.
Иако има сè повеќе докази за штетните физиолошки и психолошки ефекти на енергетските пијалоци, нивната популарност се зголеми во текот на изминатата деценија.
Кога младиот човек пие енергетски пијалок, може и моментално да нема некои посериозни последици. Но во подоцнежните години, кога тоа дете ќе наполни 30 години на пример, се јавуваат проблеми со кардиоваскуларниот систем“, велат докторите.
Иако истражувачите укажуваат на различни здравствени последици од нивната консумација, податоците за преваленцата и факторите поврзани со консумацијата на енергетски пијалоци се сè уште оскудни.