Eкономските конфликти ја заменија војната како најголем ризик за светот оваа година, според податоците од Светскиот економски форум, сумирани врз основа на анкета на 1.300 бизнис лидери, академици и претставници на граѓанското општество во традиционалниот Извештај за глобални ризици.
Вкупно 18% од учесниците во анкетата ја идентификуваа геоекономската конфронтација како главна закана со која се соочува светот во моментов.
Војната, екстремните временски настани, дезинформациите и јавната поларизација ги формираат петте најголеми ризици во 2026-та година. Еколошките ризици се рангирани на прво место во долгорочниот хоризонт (10 години), проследени со губење на биолошката разновидност и критичните промени во екосистемите на планетата, покажуваат и податоците.
Извештајот за глобални ризици на Светскиот економски форум предупредува дека светот влегол во „ера на конкуренција“ во која глобалните ризици продолжуваат да се зголемуваат во обем, меѓусебна поврзаност и брзина.
Неизвесноста е дефинирачка тема
Неизвесноста ќе остане дефинирачка тема во блиска иднина. Половина од испитаниците очекуваат 2026-та година да биде „бурна“, а следните две години да бидат „бурни“. Ова се зголемува на 57% во текот на десетгодишен хоризонт, при што речиси една петтина од испитаниците очекуваат „глобални катастрофални“ ризици во блиска иднина.
Со притисокот врз долго воспоставениот мултилатерален глобален систем, геоекономската конфронтација е во преден план на лидерите и експертите за ризик во 2026-та година. Ова вклучува предизвици за трговијата, инвестициите, синџирите на снабдување и пристапот до природни ресурси, се вели во извештајот.
Светот можеби се навикнува на царините, но постои ризик геоекономската конфронтација да се претвори во целосна економска војна со блокади на пристаништата, ограничувања на извозот на клучни стоки, откажани договори и контрола на капиталот, исто така се вели во документот.
Во споредба со 2025-та година, економските ризици прават најголем скок во рангирањето, проследени со ризикот од пукање на балон на средства. Ова ја истакнува нестабилната комбинација што може да произлезе од интеракцијата помеѓу растечкиот долг, економскиот пад и неизвесните приноси од инвестициите во фронтерските технологии (вештачка интелигенција, квантни технологии).
„Дополнително на ова, геоекономската конфронтација може да ги дестабилизира не само бизнисите, туку и цели општества“, предупредува извештајот.
Неконтролирани технолошки ризици
Брзата еволуција на технологиите како што се вештачката интелигенција и квантното пресметување создава плодна почва за раст, но исто така ги зголемува нивоата на ризик, се вели во извештајот. Овие ризици се поврзани со влијанието на вештачката интелигенција врз пазарот на трудот и социјалната стабилност, бидејќи профилите на работните места фундаментално се менуваат.
Друг поврзан технолошки ризик е заканата од квантните технологии за интегритетот на информациите и воените ризици што ги претставуваат сè повеќе автоматизираните системи на оружје.
Технолошките ризици вклучуваат дезинформации, како и сајбер-безбедноста.
Несаканите ефекти од вештачката интелигенција покажуваат најголем скок во рангирањето со текот на времето, од 30-то место на краток рок до петто место во 10-годишна перспектива. Несаканите ефекти од фронтерските технологии се движат од 33-то на 25-то место помеѓу двегодишната и 10-годишната перспектива.
Свеста, образованието, преквалификацијата и мерките на претпазливост ќе бидат од суштинско значење за стратегиите за ублажување, пишуваат економистите.
