НЛБ Банка и Стопанска банка Скопје за првите девет месеци од 2026 година оствариле вкупно околу 5,66 милијарди денари, или приближно 92 милиони евра добивка пред оданочување. Но зад високите заработки се крие интересен пресврт. НЛБ ја зголемила нето-добивката за скромен 1%, додека Стопанска банка бележи пад на добивката пред оданочување од 18%. Во исто време, кредитирањето расте, а приходите од камати и трошоците за финансирање покажуваат дека банкарскиот бизнис влегува во поинаква фаза.
Деветмесечните резултати на НЛБ Банка и Стопанска банка Скопје отвораат интересна тема за домашниот банкарски сектор. Двете финансиски институции продолжуваат да остваруваат високи добивки, но кога ќе се погледне малку подлабоко во билансите, се забележува дека растот на кредитирањето не значи автоматски и раст на профитот.
НЛБ Банка во првите девет месеци од годинава остварила нето-добивка од 2,53 милијарди денари, односно нешто повеќе од 41 милион евра. Тоа е раст од само еден процент во споредба со истиот период лани.
Од друга страна, Стопанска банка Скопје пријавила добивка пред оданочување од 2,75 милијарди денари, или приближно 44,7 милиони евра, што претставува пад од 18 проценти на годишно ниво.
Овде е важно да се направи разлика, поточно кај НЛБ банка станува збор за добивка по оданочување, додека кај Стопанска банка за добивка пред оданочување. Затоа овие два износа не треба директно да се користат за рангирање на профитабилноста.
Но трендот е јасен. Банкарскиот бизнис расте, а заработката сè потешко го следи тоа темпо.
Повеќе кредити, но не и пропорционално повеќе профит
Особено интересно е работењето на НЛБ Банка.
Нејзиното кредитно портфолио на крајот од септември достигнало 111,0 милијарди денари, што е раст од 18,7 проценти во споредба со истиот период минатата година.
Со други зборови, банката пласирала значително повеќе средства кон граѓаните и компаниите, но нејзината нето-добивка пораснала за само еден процент.
Причината делумно се гледа кај каматните приходи и расходи.
Иако приходите од камати се зголемиле за 7,7 проценти, расходите за камати скокнале за дури 45,6 проценти. Како резултат на тоа, нето-приходите од камати пораснале за скромни 1,9 проценти и достигнале 3,73 милијарди денари.
Ова е еден од најинтересните показатели во целата приказна.
Банката работи со поголем обем, но истовремено плаќа значително повеќе за изворите од кои го финансира своето работење.
А токму разликата меѓу каматите што банките ги наплатуваат и каматите што ги плаќаат е еден од основните извори на нивната заработка.
Стопанска банка: Пад на каматните приходи, раст кај провизиите
Кај Стопанска банка Скопје приказната е нешто поинаква.
Нето-приходите од камати во деветте месеци изнесуваат 3,85 милијарди денари, што е намалување од седум проценти на годишно ниво.
Банката го поврзува намалувањето со пониските каматни стапки, пазарните движења и промените кај референтните каматни стапки.
Но додека каматниот дел бележи пад, провизиите покажуваат сосема поинаква слика.
Нето-приходите од провизии и надоместоци пораснале за дури 38 проценти и достигнале 815,6 милиони денари.
На прв поглед, ова би можело да се протолкува како резултат на поскапи банкарски услуги. Сепак, податоците покажуваат нешто друго.
Според образложението на банката, најголем дел од подобрувањето произлегува од намалените трошоци за картичните трансакции и од договорените услови со картичен провајдер.
Значи, растот на нето-приходите од провизии не значи нужно дека граѓаните и компаниите платиле 38 проценти повеќе за банкарски услуги.
Тоа е важна разлика, особено кога се анализираат резултатите на финансиските институции.
Дали завршува периодот на рекордни банкарски заработки?
Банките во изминатите години работеа во услови во кои каматните стапки имаа значајно влијание врз нивните приходи.
Сега, со промените на каматното окружување, станува сè поважно колку ефикасно управуваат со депозитите, кредитните пласмани, оперативните трошоци и ризиците.
Намалувањето на добивката кај една банка не мора да значи дека таа работи лошо. Исто така, растот на добивката кај друга не мора автоматски да значи дека работи поефикасно.
За вистинска оценка потребно е да се погледнат и повратот на капиталот, каматната маргина, квалитетот на кредитното портфолио и трошоците во однос на приходите.
Дополнително, кај Стопанска банка врз годишната споредба влијаат и одредени еднократни ефекти од 2025 година, кои оваа година не се повториле.
Затоа би било избрзано да се заклучи дека целиот банкарски сектор влегува во период на намалена профитабилност само врз основа на овие две банки.
Сепак, нивните резултати покажуваат дека условите за заработка стануваат посложени.
Што значи ова за граѓаните?
За клиентите најважно е дали ваквите движења ќе донесат промени кај каматите на кредитите, приносите на депозитите и банкарските надоместоци.
Кога каматните маргини се под притисок, банките имаат дополнителен мотив да бараат приходи од други услуги, да ги оптимизираат трошоците и да ја зголемат продуктивноста.
Тоа може да значи поголем фокус на дигиталното банкарство, платежните услуги, картичките и продажбата на дополнителни финансиски производи.
Но од сегашните резултати не може да се заклучи дека банките ќе ги зголемат провизиите или дека кредитите нужно ќе поскапат. Таквите одлуки зависат од конкуренцијата, монетарната политика и деловната стратегија на секоја институција.
Милијардите остануваат, но математиката се менува
Она што го откриваат новите деветмесечни извештаи е дека банкарскиот сектор повеќе не може да се набљудува само низ висината на остварените добивки.
НЛБ Банка го зголемува кредитирањето со двоцифрена стапка, но остварува минимален раст на нето-профитот. Стопанска банка бележи пад на добивката, иако и понатаму заработува десетици милиони евра.
Зад овие бројки стои една важна промена – за да заработат повеќе, на банките веќе не им е доволно само да пласираат повеќе кредити.
Сè поголемо значење ќе имаат цената на депозитите, наплатата на побарувањата, управувањето со ризикот и ефикасноста на работењето.
А токму тука, во следните квартали, ќе се гледа кои банки најдобро се приспособуваат на новите пазарни услови.
