Умереното консумирање кафе е поврзано и со помал ризик од неколку хронични заболувања, вклучувајќи дијабетес тип 2, заболувања на црниот дроб и кардиоваскуларни заболувања.
Иако многумина од нас го гледаат кафето како дневен ритуал – нешто што со нетрпение го очекуваме поради неговата богата арома, утешна топлина и, секако, доза кофеин – поголемиот дел од времето навистина не размислуваме за тоа што всушност прави на нашите тела.
Но, ефектот на кафето оди многу подалеку од шолја задоволство и краткорочен наплив на енергија. Истражувањата сугерираат дека кафето може да влијае на сè, од функцијата на мозокот до здравјето на дигестивниот систем, благодарение на соединенија како полифеноли – растителни антиоксиданси кои можат да помогнат во заштитата на клетките од оштетување и да го поддржат целокупното здравје.
Всушност, умереното консумирање кафе е поврзано и со помал ризик од неколку хронични заболувања, вклучувајќи дијабетес тип 2, заболувања на црниот дроб и кардиоваскуларни заболувања.
Како што се акумулираат сè повеќе докази, станува јасно дека кафето не влијае на телото само на еден начин. Некои од неговите ефекти се директни, што значи дека соединенијата од кафето директно влијаат на различни системи во телото, како што е мозокот. Другите ефекти се индиректни – тие се случуваат преку цревниот микробиом, заедница на микроорганизми кои играат клучна улога во варењето, метаболизмот и имунолошката функција. Овие микроби помагаат во разградувањето на компонентите на храната и пијалоците што ги консумираме, создавајќи соединенија наречени метаболити кои можат да влијаат на здравјето на различни начини.
Досегашните истражувања главно ги разгледуваа директните и индиректните ефекти на кафето одделно – фокусирајќи се или на цревата или на мозокот, но не и на односот меѓу нив.
Тука влегуваат во игра новите истражувања. Неодамнешна студија објавена во списанието Nature Communications истражуваше како консумирањето кафе може да влијае на оската црево-мозок – сложен комуникациски систем што ги поврзува цревата и мозокот – преку проучување на промените во микробиомот, метаболитите што ги произведува и можните последици за расположението, когницијата и однесувањето.
Како беше спроведено истражувањето?
За подобро да го разберат потенцијалното влијание на кафето врз цревниот микробиом – и индиректно врз расположението, когнитивната функција и имунитетот – истражувачите дизајнираа студија која ги испитуваше и вообичаеното консумирање кафе и што се случува кога ќе се прекине.
Во истражувањето учествуваа 62 здрави возрасни лица на возраст меѓу 30 и 50 години. Приближно половина од испитаниците не пиеле кафе, додека другата половина се состоела од умерени консументи на кафе, односно луѓе кои нормално пијат од три до пет шолји на ден.
Студијата беше поделена во три фази:
Почетна фаза:
Пред почетокот на интервенцијата, учесниците продолжија со своите вообичаени навики, вклучително и внесувањето кафе. Во овој период, истражувачите собираа примероци од столицата и урината за да го анализираат цревниот микробиом и нивоата на метаболити, но исто така ги следеа индикаторите за здравјето на мозокот како што се расположението, стресот и когнитивните способности. Тие исто така ја анализираа исхраната на учесниците.
Фаза на прекин:
Учесниците кои пиеја кафе мораа да престанат да пијат две недели. Тој период на елиминација им овозможи на истражувачите да набљудуваат како елиминирањето на кафето влијае на цревниот микробиом, производството на метаболити и поврзаните здравствени индикатори.
Фаза на повторно воведување:
Во последната фаза, кафето беше повторно воведено во исхраната. Некои учесници добија кафе со кофеин, а други без кофеин. Со ова, истражувачите се обидоа да утврдат дали ефектите се поврзани исклучиво со кофеинот или со други соединенија од кафето, како што се полифенолите.
Во текот на сите три фази, тие продолжија да ги следат промените во микробиомот, составот на метаболитите, расположението, когнитивните способности, стресот и маркерите поврзани со имунолошката функција.
Што покажа истражувањето?
Накратко, истражувачите ги земаа оние што пиеја кафе, ги принудија да престанат да пијат кафе, а потоа им го вратија – и во процесот следеа што се случува во нивните црева, мозок и однесување.
Бидејќи студијата следеше голем број различни индикатори, резултатите беа многу широки, но се издвоија неколку клучни заклучоци.
Можеби најзначајното откритие се однесуваше на ефектите на кафето врз имунолошкиот систем. Поточно, нивоата на одредени воспалителни маркери, вклучувајќи го и Ц-реактивниот протеин (CRP), се разликуваа помеѓу оние што пиеја кафе и оние што не пиеја кафе. Истражувачите, исто така, забележале промени во метаболитите поврзани со антиинфламаторни процеси, што укажува дека ефектите на кафето врз цревата може да влијаат на имунитетот и да ја поддржат неговата функција.
Исто така е интересно што резултатите сугерираат дека консумирањето кафе навистина го обликува цревниот микробиом. Оние што пијат кафе имале различен состав на микробиомот од оние што не пијат кафе. Кога кафето било отстрането за време на втората фаза од студијата, некои од овие обрасци исчезнале, а откако кафето било повторно воведено, тие почнале повторно да се појавуваат. Ова укажува дека редовната консумација на кафе може да влијае на тоа кои видови микроорганизми преовладуваат во цревата.
Заедно со промените во микробиомот, истражувачите забележале и промени во метаболитите – соединенија што се создаваат кога телото и цревните микроби ги разградуваат состојките од храната и пијалоците. Особено интересно беше што овие промени беа забележани и кај учесниците кои повторно почнаа да пијат кафе без кофеин. Со други зборови, дел од ефектите не беа поврзани само со кофеинот, туку потенцијално и со полифенолите кои се наоѓаат и во кафето без кофеин.
Иако истражувачите го следеа и расположението, стресот и когнитивните способности, овие резултати не беа подеднакво конзистентни кај сите учесници. Некои промени се чинеше дека се поврзани со промените во метаболитите, а не само со внесот на кафе. Ова дополнително нагласува колку е сложена врската помеѓу цревата и мозокот.
Важно е да се нагласи дека студијата има одредени ограничувања. Освен релативно малиот број учесници, истражувањето траеше кратко, што го отежнува набљудувањето на долгорочните промени. Исто така, сите учесници беа здрави возрасни, па резултатите можеби не се применливи за други групи луѓе.
Како да се примени во секојдневниот живот?
Иако студијата пронајде поврзаност помеѓу консумирањето кафе, цревниот микробиом и маркерите поврзани со имунолошката функција, главната порака е дека нашите секојдневни навики го обликуваат здравјето на нашите црева на долг рок.
Една од најважните работи што треба да се запомни е дека многу од корисните ефекти се поврзани со метаболити – соединенија создадени од цревните микроби додека ја разградуваат храната и пијалоците што ги внесуваме. Со други зборови, потенцијалните придобивки доаѓаат не само од самото кафе, туку и од начинот на кој цревата реагираат на него.
Наместо да се фокусираме на една храна или пијалок, покорисно е да размислиме за пошироките обрасци на исхрана кои поддржуваат здрав цревен микробиом. Некои од најдобрите стратегии за здравјето на цревата вклучуваат:
-урамнотежена исхрана богата со овошје, зеленчук, интегрални житарки, квалитетни протеини, здрави масти, пробиотици и пребиотици
-внес на храна богата со растителни влакна како што се грав, интегрални житарки, овошје и зеленчук
-ограничување на ултра-преработена храна и додадени шеќери
-квалитетен сон, управување со стресот, редовна физичка активност и добра хидратација
Важно е да се истакне дека позитивните ефекти од кафето може полесно да се забележат токму затоа што многу луѓе го консумираат секојдневно и конзистентно, за разлика од другите „здрави“ намирници што се јадат повремено. Токму оваа конзистентност би можела да објасни зошто ефектите на соединенијата како полифенолите полесно се забележуваат со текот на времето.
Заклучок на експертот
Неодамнешна студија објавена во списанието Nature Communications сугерира дека консумирањето кафе може да влијае на оската црево-мозок со обликување на цревниот микробиом и метаболитите што ги произведува. Сепак, кафето не е магично решение и нема потреба да почнете да го пиете ако веќе не го правите тоа. Бидете внимателни и не претерувајте со консумирањето кафе, бидејќи прекумерните количини можат да имаат негативни ефекти како што се нервоза, проблеми со спиењето, забрзан срцев ритам и иритација на желудникот. Како и со повеќето работи, клучот е умереноста и слушањето на вашето тело.
На крајот на краиштата, ова истражување ја потврдува пошироката слика: цревата и зглобовите што ги произведува реагираат на она што го правиме постојано. Малите, одржливи навики – како дневна шолја кафе – се собираат со текот на времето и можат да придонесат за значајни промени во цревниот микробиом и целокупното здравје, пишува EatingWell.
