Телефон за 1.500 денари месечно, машина за перење за 2.000, телевизор за 1.200 и мебел за 1.800 денари. Одделно, секоја уплата може да изгледа поднослива. Заедно, тие резервираат 6.500 денари од следната плата, пред да се платат храната, сметките и превозот.
Купувањето на рати овозможува поголем трошок да се распореди во повеќе месеци. Тоа може да помогне кога треба да се замени расипан апарат, а семејството не сака или не може веднаш да го плати целиот износ.
Но при секое ново купување лесно се забележува само новата рата. Веќе постојните обврски остануваат во позадина, иако сите се плаќаат од истите приходи.
Четири купувања стануваат една месечна обврска
Да земеме за пример домаќинство што во различни периоди купило четири производи, а сега ги отплаќа истовремено.
Купување
Месечна рата
Преостанати рати
Преостанат износ
Телефон
1.500 денари
24
36.000 денари
Машина за перење
2.000 денари
12
24.000 денари
Телевизор
1.200 денари
10
12.000 денари
Мебел
1.800 денари
12
21.600 денари
Вкупно
6.500 денари
—
93.600 денари
Ова е пример пресметка на Денар, а не понуда од продавница или кредитор. Претпоставуваме непроменливи рати, без дополнителни надоместоци над прикажаните износи и без нови купувања.
Месечниот товар не е ист во целиот период. Во првите десет месеци изнесува 6.500 денари. Во единаесеттиот и дванаесеттиот месец се намалува на 5.300 денари, а потоа остануваат уште 12 рати од по 1.500 денари за телефонот.
Токму затоа списокот на рати треба да има и датум на последна уплата, а не само месечен износ.
Колку останува за непланираните трошоци
Ако семејството има приходи од 80.000 денари и други месечни расходи од 68.000 денари, пред овие рати би му останувале 12.000 денари.
По нивното плаќање, остатокот се намалува на 5.500 денари.
Ова е пример, не мерило за сите домаќинства. Но покажува како неколку одделни одлуки го намалуваат просторот за поправка на автомобил, медицински расход или друга потреба што не може да чека.
Ако ратите веќе се вклучени во редовниот домашен буџет, не треба повторно да се додаваат. Целта е да се добие точна слика, без двојно пресметување.
Пред купувањето треба да се споредат цената при еднократно плаќање и вкупниот износ што ќе се плати на рати.
На пример, 24 рати од по 1.500 денари значат вкупно 36.000 денари. Ако истиот производ во споредливата понуда за еднократно плаќање чини 33.000 денари, разликата е 3.000 денари.
Тоа е дополнителен износ што треба да се земе предвид, независно како е именувана понудата.
Кога купувањето се финансира со потрошувачки кредит, важни се и стапката на вкупни трошоци (СВТ) и вкупниот износ за плаќање. Тие се дел од преддоговорните информации предвидени во објавениот образец на Народната банка.
Проверка пред следното купување
Пред нова рата, запишете ги сите постојни обврски, колку месеци остануваат и колкав е нивниот заеднички месечен износ. Потоа додајте го новото купување и проверете што останува од приходите.
Прашањето е дали сите рати заедно се вклопуваат во семејните приходи, со доволно простор и за другите потреби. Тоа најлесно се гледа пред купувањето, кога одлуката сè уште може да се промени.
„Животот во бројки“ е серијал на Денар за трошоците и финансиските одлуки во секојдневието.