Во едно семејство работат и мажот и жената. Двајцата стануваат рано, одат на работа и на крајот од месецот носат по една плата дома. Би требало тоа да биде доволно за пристоен живот. Но новите бројки покажуваат колку лесно семејниот буџет може да се испразни, особено ако домаќинството плаќа кирија.
Сојузот на синдикатите на Македонија вчера ја објави октомвриската пресметка на минималната синдикална кошница. На едно четиричлено семејство, според оваа методологија, месечно му се потребни 70.358 денари за основните животни потреби.
Тоа се 926 денари повеќе од септември, кога кошницата изнесувала 69.432 денари.
Но вистинскиот проблем се гледа кога на овие трошоци ќе се додаде изнајмувањето стан. Тогаш пресметката на синдикатот достигнува 85.733 денари месечно.
И тука започнува една интересна, но непријатна семејна математика.
Две плати по 40.000 денари не се доволни
Да замислиме млад брачен пар со две деца. И двајцата работат и секој носи дома по 40.000 денари. Вкупниот семеен приход е 80.000 денари.
Тоа не се најниски плати во Македонија. Напротив, за многу работници 40.000 денари се солидна заработка.
Но ако ова семејство живее под кирија, според октомвриската пресметка на синдикатот, месечно му недостигаат 5.733 денари за да ја покрие целата предвидена кошница.
За една година, тоа би бил недостиг од речиси 69.000 денари, доколку приходите и трошоците останат непроменети.
Секако, ова не значи дека секое семејство навистина троши точно толку. Некои плаќаат пониска кирија, други живеат во сопствен стан, а трети имаат поинакви навики. Но примерот покажува колку мал простор за непредвидени трошоци може да имаат и домаќинства во кои двајцата родители се вработени.
Само храната зема 26.170 денари
Според синдикалната пресметка, за храна и пијалаци во октомври се потребни 26.170 денари. За комунални и други сметки се предвидени 6.379 денари, а за транспорт 5.468 денари.
Само овие три ставки заедно изнесуваат 38.017 денари.
А каде се облеката, образованието, здравјето, одржувањето на домот и останатите потреби?
Многу семејства токму тука прават компромис. Се одложува купувањето нови обувки, се намалуваат излегувањата, се прескокнува некој одмор или се чека следниот месец за поправка на автомобилот.
Проблемот не е што луѓето не знаат да штедат. За дел од домаќинствата едноставно има сè помалку простор од што да се заштеди.
А што ако едниот остане без работа?
Можеби најголемиот ризик за ваквите семејства не е самото поскапување, туку можноста да останат без еден од двата прихода.
Ако во нашата пресметка едниот родител ја изгуби работата, семејството одеднаш останува со 40.000 денари месечно. Тоа е помалку од половина од износот што синдикалната пресметка го предвидува за четиричлено домаќинство со изнајмен стан.
Во таква ситуација, финансиската резерва станува исклучително важна. Но токму семејствата на кои им е најпотребна често имаат најмала можност да ја создадат.
Ако секој месец речиси целата плата се троши за редовните обврски, доволна е една поголема поправка, здравствен трошок или прекин на вработувањето за домаќинството да мора да посегне по заштедите или дополнително задолжување.
Просечната плата не ја кажува целата приказна
Последниот достапен податок на Државниот завод за статистика покажува дека просечната нето-плата во јули изнесувала 48.499 денари.
Ако двајца родители примаат точно толкава плата, нивниот заеднички приход би бил 96.998 денари. По покривањето на октомвриската синдикална кошница со кирија, би останале 11.265 денари.
Но просечната плата не значи дека најголем дел од работниците навистина заработуваат толку. Таа е аритметички просек, врз кој влијаат и високите плати. Затоа не може да се користи како доказ дека секое семејство со двајца вработени живее удобно.
Уште помалку може да се претпостави дека секое домаќинство има двајца вработени.
И токму тука е суштината на проблемот. Семејната финансиска сигурност сè повеќе зависи од два редовни прихода, стабилно вработување и тоа дали семејството има сопствен дом.
Кога нормалниот живот стана толку скап?
Долго време се сметаше дека ако двајца возрасни во едно семејство имаат редовни плати, можат да обезбедат пристоен живот и повремено да заштедат нешто.
Новите пресметки покажуваат дека за дел од домаќинствата тоа станува сè потешко.
Секако, синдикалната минимална кошница не е официјална линија на сиромаштија и не ја покажува потрошувачката на секое македонско семејство. Таа е модел за трошоците на едно четиричлено домаќинство. Но бројките отвораат прашање што заслужува внимание.
Ако двајца родители работат цел месец, а едвај успеваат да ги покријат основните потреби, колку простор им останува за штедење, за образование на децата или за нешто непредвидено?
Бидејќи животниот стандард не се мери само по тоа дали на крајот од месецот сте ги платиле сите сметки. Се мери и по тоа дали по нив ви останало нешто за нормален живот.
