Доволен е еден момент невнимание, удар во автомобилот и возач кој, наместо да застане, притиска на гас и исчезнува. Оштетениот останува на улица со искршен браник, вдлабната врата или многу посериозна штета. Но, тука почнува и поголемиот проблем. Кој ќе ја плати поправката ако виновникот избегал и полицијата не успее да го пронајде?
Во Македонија одговорот зависи од тоа дали возилото ќе биде идентификувано, дали било осигурено и дали во несреќата има повредени лица.
Според македонските прописи, постои јасна разлика меѓу материјалната штета на автомобилот и нематеријалната штета поради телесни повреди, претрпени болки или страв.
Ако непознат возач удри во паркиран автомобил и избега, а неговиот идентитет не може да се утврди, сопственикот по правило нема право на обесштетување за оштетеното возило преку Гарантниот фонд. Тоа значи дека поправката може да падне на негов товар, освен ако има соодветно каско-осигурување кое покрива вакви случаи.
Во Националното биро за осигурување правилото е прецизно наведено:
„Во случај на сообраќајна незгода од непознато возило се надоместува согласно законот само нематеријална штета“.
Ова практично значи дека возач кој ќе го затекне својот автомобил оштетен на паркинг, без сведоци и без податоци за виновникот, може да се соочи со сериозен трошок.
Сосема поинаква е ситуацијата ако во несреќата има повредени лица.
Во таков случај, иако возачот што ја предизвикал незгодата избегал и останал непознат, оштетените можат да бараат надомест на нематеријалната штета преку Гарантниот фонд на Националното биро за осигурување.
Тоа опфаќа обесштетување за претрпени физички болки, страв, намалена животна активност и други законски признати облици на нематеријална штета.
Барањето се поднесува преку осигурителна компанија која има дозвола за осигурување од автомобилска одговорност. Потребни се полициски записник, медицинска документација и соодветно барање за надомест.
Но, што ако полицијата го пронајде возачот што избегал?
Тогаш работите се менуваат. Доколку возилото имало важечка полиса за автомобилска одговорност, оштетениот може да побара надомест од осигурителната компанија кај која е осигурен виновникот.
Самото напуштање на местото на незгодата не значи дека оштетениот автоматски го губи правото на обесштетување.
Осигурителната компанија, во зависност од околностите и законските услови, може дополнително да бара враќање на исплатените средства од одговорниот возач.
Посебна е ситуацијата кога виновникот ќе биде пронајден, но ќе се утврди дека управувал со неосигурен автомобил.
Во тој случај, Гарантниот фонд обезбедува надомест на материјална и нематеријална штета во рамките на законските услови. Оштетениот не мора да остане без обесштетување само затоа што виновникот немал задолжително осигурување.
Осигурителните познавачи укажуваат на важноста од документирањето на незгодата, особено кога другиот учесник го напуштил местото. Регистарски број, снимка од надзорна камера, фотографија или сведоштво можат да помогнат возилото да биде идентификувано.
Затоа, првиот чекор по ваква незгода е повикување полиција. Особено е важно да се обезбеди службен записник, бидејќи тој е еден од основните документи во постапката за надомест на штета.
Од финансиски аспект, разликата меѓу задолжителното осигурување и каското е значајна. Полисата за автомобилска одговорност ги покрива штетите предизвикани на трети лица, а не секое оштетување на сопствениот автомобил.
Каско-осигурувањето, пак, зависно од договорените услови, може да покрие и штета предизвикана од непознато возило.
За возачите кои немаат каско, а виновникот никогаш не биде пронајден, ситуацијата е неповолна. Може да имаат полициски записник, фотографии од оштетувањето и доказ дека не се виновни, но тоа само по себе не гарантира дека некој ќе им ја плати поправката.
А сметката од автомеханичарот, на крајот, сепак мора некој да ја подмири.
Б.З.М.