Сè повеќе сопственици на постари куќи во Македонија размислуваат да го заменат досегашното греење со топлинска пумпа, надевајќи се дека на тој начин ќе ги намалат сметките за струја. Но, тука се појавува една голема дилема. Дали вреди да се вложат неколку илјади евра во куќа изградена пред 30 или 40 години, која нема добра изолација, има стари прозорци и радијатори што со децении се користеле за греење на дрва или нафта?
Според познавачите на системите за греење, топлинската пумпа може успешно да работи и во постара куќа, но тоа не значи дека секоја инвестиција е исплатлива. Многу зависи од состојбата на објектот, големината на просториите и постојниот систем за греење.
Најголем проблем кај старите куќи е губењето топлина. Доколку објектот нема фасадна изолација, покривот не е добро заштитен, а прозорците пропуштаат студен воздух, топлинската пумпа ќе мора да работи поинтензивно за да ја одржува посакуваната температура.
Енергетските стручњаци предупредуваат дека во вакви случаи прво треба да се пресмета колку топлина губи куќата, а дури потоа да се избира опремата.
„Топлинските пумпи можат да бидат исплатливи и во постари објекти“, посочува специјалист од германски истражувачки институт за соларни енергетски системи, објаснувајќи дека нивната ефикасност зависи од видот на пумпата и условите во кои работи.
Токму тука многумина прават грешка. Купуваат скап уред, очекувајќи дека сам по себе ќе им ги преполови трошоците, без претходно да проверат дали куќата воопшто може да ја задржи произведената топлина.
Посебна дилема се старите радијатори. Кај голем број македонски домаќинства тие се поврзани со котли на дрва, пелети или нафта, кои работат со повисока температура на водата.
Топлинските пумпи, пак, најдобра ефикасност постигнуваат кога водата во системот е со пониска температура.
Според професор специјализиран за топлински пумпи, „за секој степен пониска температура на водата за греење, ефикасноста на топлинската пумпа се зголемува за 3,5 проценти“.
Тоа, сепак, не значи дека сопствениците мора да ги исфрлат сите радијатори и да постават подно греење. Во одредени случаи постојните радијатори можат да продолжат да се користат, додека во други ќе биде потребно да се заменат со поголеми.
Кај постарите куќи изградени во Скопје, Куманово, Битола или во другите градови, ваквата проверка може да биде пресудна за конечната цена на инвестицијата.
Познавачите на енергетската ефикасност објаснуваат дека топлинската пумпа не произведува топлина на ист начин како обичната електрична греалка. Таа презема топлина од надворешниот воздух, земјата или водата и ја пренесува во домот.
Според германски истражувања, воздушните топлински пумпи во постари објекти просечно обезбедуваат околу три киловат-часа топлинска енергија за еден потрошен киловат-час електрична енергија. Кај геотермалните системи просечниот однос достигнува околу 3,9.
Но, геотермалните пумпи бараат и посложени градежни зафати, што значително ја зголемува почетната инвестиција.
Економската пресметка е подеднакво важна како и техничката. Ако домаќинството досега трошело големи суми за греење на нафта или со обични електрични греалки, преминот на топлинска пумпа може да донесе сериозна заштеда. Ако, пак, се грее со евтино набавени дрва, повратот на вложените пари може да трае значително подолго.
Затоа економската исплатливост не треба да се пресметува само според новата сметка за струја. Во неа мора да влезат и набавката на пумпата, монтажата, евентуалната замена на радијаторите, дополнителната изолација и трошоците за одржување.
Понекогаш најисплатливиот прв чекор воопшто не е купување топлинска пумпа, туку поставување изолација на таванот или замена на дотраената столарија.
За сопствениците на постари куќи, советот е пред да потрошат неколку илјади евра да побараат пресметка на топлинските загуби и понуда за целиот систем. Така ќе знаат дали новото греење навистина ќе им заштеди пари или само ќе им донесе уште еден голем трошок.
Б.З.М.
