Во Македонија во септември биле издадени 253 одобренија за градење, што е за 19,4 отсто помалку во споредба со истиот месец минатата година. Сепак, бројот на планирани станови пораснал за 26,4 отсто и достигнал 919, од кои дури 684 се во Скопскиот Регион. Тоа значи дека речиси три од секои четири нови станови за кои е издадено одобрение се планирани токму во главниот град и неговата околина, покажуваат најновите податоци на Државниот завод за статистика, објавени на 9 ноември.
Градежните кранови, новите станбени комплекси и рекламите за продажба на станови веќе станаа вообичаена слика низ Скопје. Но бројките покажуваат дека зад ваквата градежна активност стои многу поголема концентрација на инвестиции отколку во останатите региони. Додека во Скопскиот Регион се планирани 684 станови, во Полошкиот нивниот број изнесува 58, а во Југозападниот 132. Во Источниот Регион се предвидени само четири станови, во Пелагонискиот пет, а во Североисточниот три.
Интересно е што Скопскиот Регион има 73 издадени одобренија за градење, а Полошкиот 67. Разликата во бројот на дозволите не е голема, но разликата во бројот на станови е огромна. Ова покажува дека во Скопје се планираат значително поголеми станбени проекти, додека во другите региони поголем дел од одобренијата се однесуваат на објекти со помал број станбени единици.
Причините за ваквата концентрација можат да се бараат во економската моќ на главниот град. Во Скопје се сместени голем број компании, институции, универзитети и здравствени установи, а тоа создава постојан интерес за купување и изнајмување станови. За дел од граѓаните станот е решение за домување, но за други претставува инвестиција и можност за дополнителен приход од кирија.
Сепак, статистиката открива уште еден интересен тренд. Иако бројот на планирани станови е зголемен за повеќе од една четвртина, нивната вкупна предвидена корисна површина е намалена за 2,2 отсто и изнесува 67.878 квадратни метри. Тоа значи дека просечната површина на планираните станови во септември е околу 74 квадратни метри, што е помалку од истиот месец лани.
Ваквите бројки можат да укажуваат на поголема застапеност на станови со помала квадратура, кои често се попристапни за купувачите и поинтересни за издавање. Сепак, за да се утврди дали станува збор за подолгорочен тренд, потребно е да се разгледаат податоците за повеќе месеци.
Дополнително, вкупната предвидена вредност на градежните работи во септември изнесува околу 4,53 милијарди денари, или приближно 73,6 милиони евра, што е намалување од 36,4 отсто на годишно ниво. Ова не значи дека становите поевтинуваат, бидејќи станува збор за проценета вредност на одобрените градежни работи, а не за продажните цени на недвижностите.
Прашањето што најмногу ги интересира купувачите е дали зголемената понуда на нови станови конечно ќе влијае врз цените во Скопје. Во теорија, поголемата понуда може да го намали притисокот врз цените, но во пракса многу зависи од локацијата, квадратурата, побарувачката и роковите за завршување на објектите. Дополнително, издадено одобрение не значи дека станот е веќе изграден или достапен за продажба.
Она што засега го покажуваат официјалните бројки е дека станбената изградба во Македонија останува силно концентрирана во Скопје. Додека во одредени региони за цел месец се планирани само неколку станови, во главниот град се најавуваат стотици нови станбени единици.
Таквата разлика е повеќе од обична градежна статистика. Таа зборува и за економската нерамномерност во државата, концентрацијата на работни места и инвестиции, но и за тоа каде инвеститорите очекуваат најголема побарувачка во наредниот период.
Б.С.
