Во август годинава Македонија ја посетиле повеќе од 244 илјади туристи. Хотелите, приватните сместувања и другите угостителски објекти евидентирале над 934 илјади ноќевања. На прв поглед, бројките изгледаат добро. Но кога ќе се погледне колку долго престојуваат домашните, а колку странските гости, се отвора едно интересно прашање за македонскиот туризам.
Според најновите податоци на Државниот завод за статистика, во август 2026 година во земјава престојувале вкупно 244.513 туристи. Од нив, 53,6 проценти биле странски, а 46,4 проценти домашни туристи.
Но кај ноќевањата сликата е поинаква. Иако биле помалкубројни, домашните туристи оствариле дури 70,8 проценти од вкупните 934.042 ноќевања. На странските гости отпаѓаат преостанатите 29,2 проценти.
Овие бројки покажуваат дека странците во просек престојуваат значително пократко од домашните гости. И тука можеби се крие еден од поголемите предизвици за туристичкиот сектор.
Странските гости остануваат околу два дена
Ако се направи пресметка врз основа на објавените податоци, се добива дека странските туристи во август во просек оствариле околу 2,1 ноќевања по турист. Кај домашните туристи просекот е значително повисок и изнесува околу 5,8 ноќевања.
Тоа значи дека еден домашен гостин во просек останувал речиси трипати подолго од странскиот.
Причините можат да бидат различни. Дел од странците ја посетуваат Македонија како една од повеќето дестинации во рамките на патувањето, други доаѓаат на краток одмор, а трети ја користат земјата како попатна станица. За разлика од нив, домашните туристи во август често го користат годишниот одмор за подолг престој.
Но статистиката сама по себе не ни кажува зошто гостите остануваат толку долго. За тоа би биле потребни дополнителни истражувања за нивните навики и причините за патување.
Што значи тоа за хотелите и рестораните?
Да земеме едноставен пример. Ако двајца странски туристи престојуваат по две ноќи и потрошат по 60 евра дневно, нивната вкупна потрошувачка би изнесувала 240 евра, под претпоставка дека трошат два дена.
Ако истиот пар остане пет дена, со истата дневна потрошувачка, износот би се зголемил на 600 евра. Разликата е 360 евра само од едно туристичко патување.
Ова е пример, не официјален податок за просечната потрошувачка во Македонија. Но добро покажува зошто за локалната економија не е важен само бројот на туристи, туку и должината на нивниот престој.
Колку подолго останува туристот, толку повеќе можности има да потроши пари во хотели, ресторани, продавници, такси-превоз, музеи и други локални услуги.
Секако, подолг престој не гарантира поголема дневна потрошувачка. Некој што доаѓа на две ноќи може да потроши повеќе од гостин кој останува цела недела. Но за туристичките работници, бројот на ноќевања останува еден од важните показатели за побарувачката.
Имаме ли доволно причини туристот да остане подолго?
Македонија има езера, планини, културно наследство, традиционална храна и неколку градови со туристички потенцијал. Но прашањето е колку добро сето тоа е поврзано во понуда што ќе го задржи гостинот повеќе денови.
Турист што ќе пристигне во Скопје можеби ќе помине еден ден во градот, ќе ја посети Матка и ќе продолжи кон друга дестинација. Но ако постои добро организирана понуда што ги поврзува Скопје, Охрид, Битола, винските региони и планинскиот туризам, истиот гостин би имал повеќе причини да го продолжи престојот.
За тоа не се доволни само убави фотографии и реклами. Потребни се организирани тури, сигурен превоз, јасни информации, квалитетна услуга и добра соработка меѓу хотелите, рестораните и туристичките агенции.
Тука голема улога можат да имаат и малите семејни бизниси, кои нудат локална храна, сместување, прошетки и други искуства.
Туристите се повеќе, но потенцијалот е уште поголем
Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека во првите осум месеци од 2026 година бројот на туристите се зголемил за 3 проценти во споредба со истиот период лани. Кај домашните туристи растот изнесува 2,8 проценти, а кај странските 3,2 проценти.
Тоа е позитивен сигнал за секторот, но отвора и простор за поинаков пристап.
Наместо успехот да го мериме само според тоа колку луѓе влегле во земјата, можеби треба повеќе да зборуваме за тоа колку ноќевања оствариле, колку пари потрошиле и колкав дел од тие средства останал кај локалните компании и вработените.
Затоа што една дополнителна ноќ во хотел не значи приход само за сопственикот на хотелот. Таа може да значи уште една вечера во ресторан, уште едно возење со такси, посета на музеј или купување локален производ.
Македонија очигледно успева да привлече странски туристи. Следниот предизвик е да им даде доволно причини да останат уште еден или два дена. Бидејќи во туризмот не е најважно само колку луѓе дошле, туку и колку време и пари оставиле зад себе.
Автор: Бранко Стојкоски
