На скопските улици сè почесто може да се забележат автомобили, мотори и велосипеди со препознатливите торби за достава на храна. Пред рестораните чекаат доставувачи со телефони во рацете, ги проверуваат нарачките и веднаш продолжуваат кон следната адреса. Работата не запира, особено за време на ручекот и во вечерните часови. Доставувањето храна и производи до домашна адреса прерасна во посебна дејност, а за дел од граѓаните стана и можност за редовна или дополнителна заработка.
Ако порано доставата главно се сведуваше на пици и сендвичи, денес преку мобилните апликации може да се нарачаат намирници од маркет, готов ручек, кафе, цвеќе и разни производи од продавниците. Купувачот избира, плаќа и чека нарачката да му пристигне пред врата.
Токму промената на навиките на потрошувачите создаде простор за развој на овој бизнис и во Македонија. На пазарот се појавија нови платформи, се прошири соработката со рестораните и трговците, а со тоа се отворија и можности за луѓето што сакаат да работат како доставувачи.
За овој вид работа не е потребно посебно образование, ниту претходно искуство. Потребни се соодветно превозно средство, мобилен телефон со интернет и исполнување на условите за ангажман. Работното време, според моделот на платформите, доставувачите можат самостојно да го организираат.
Токму флексибилноста е една од главните причини поради кои оваа работа привлекува студенти, невработени, но и луѓе кои веќе имаат редовно работно место.
Економските аналитичари ја разгледуваат доставата како дел од таканаречената платформска економија, во која заработката зависи од бројот на извршени задачи, побарувачката и времето поминато на работа.
„Кај ваквиот начин на заработка треба да се прави разлика меѓу вкупниот приход и парите што навистина му остануваат на работникот. Доколку доставувачот користи сопствен автомобил, мора да ги пресмета горивото, одржувањето, амортизацијата и останатите трошоци. Затоа поголем број нарачки не значи автоматски и пропорционално поголема чиста заработка“, е економската пресметка што треба да се има предвид при оценувањето на исплатливоста на оваа работа.
Висината на заработката не е фиксна. Таа зависи од бројот на достави, поминатото растојание, часовите на активност и побарувачката во конкретниот дел од градот. Во условите што ги објавуваат платформите се наведува дека доставувачите добиваат надомест според извршените нарачки и растојанието.
Но, работата има и друга страна. Доставувањето не значи само возење од ресторан до муштерија. Тука се сообраќајниот метеж, чекањето на нарачките, барањето адреси, паркирањето и временските услови. Во лето се работи на високи температури, а во зима на дожд, снег и студ.
Познавачите на пазарот на трудот укажуваат дека кај ваквите ангажмани особено треба да се внимава на договорните обврски, здравственото и пензиското осигурување, како и на тоа кој ги покрива трошоците во случај на незгода.
Дополнителен предизвик е нерамномерната побарувачка. Најмногу нарачки обично се очекуваат во периодите кога граѓаните ручаат или вечераат, додека во останатиот дел од денот доставувачите може да имаат подолги паузи меѓу две испораки.
Од економски аспект, развојот на доставата им носи дополнителни можности и на рестораните и малите продавници. Тие можат да стигнат до купувачи кои не би дошле лично во локалот, без притоа самостојно да организираат целосна доставна служба.
За заинтересираните граѓани, пак, останува пресметката дали повеќе им одговара редовно работно време или заработка што се менува од ден на ден.
А на улиците сликата е веќе позната. Телефонот ѕвони, пристигнува нова нарачка, доставувачот ја проверува адресата и тргнува. Од ресторан до зграда, од маркет до куќа. И така, сè додека има нарачки.
Б.З.М.
