Сè повеќе земји и политичари сфаќаат дека направиле грешка кога се откажале од руската нафта и гас, тврди рускиот вицепремиер Александар Новак. Неговата изјава доаѓа во време кога светскиот енергетски пазар се соочува со високи цени, проблеми во снабдувањето и неизвесност околу транспортот на нафта низ Блискиот Исток.
Русија повторно испраќа порака до Европа дека е подготвена да испорачува енергенси, доколку европските земји сакаат да ја обноват или зголемат соработката.
Рускиот вицепремиер Александар Новак, на маргините на форумот „Руска енергетска недела“ во Москва, изјави дека сè повеќе политичари и држави признаваат оти откажувањето од руските енергенси било погрешна одлука.
Според него, последните случувања на светскиот пазар покажуваат колку е важно земјите да имаат сигурни извори на снабдување со нафта и природен гас.
Сепак, Новак не посочи конкретни примери за земји што официјално ја промениле својата политика кон руските енергенси. Неговата изјава доаѓа во контекст на долгогодишните несогласувања меѓу Москва и европските држави околу енергетиката и војната во Украина.
Новак се осврна и на гасоводите „Северен тек“, кои беа оштетени во експлозиите во Балтичкото Море во септември 2022 година.
Тој изјави дека е можно оштетената инфраструктура да се обнови доколку се донесат соодветни одлуки и постои интерес од европските партнери.
Според рускиот вицепремиер, три од четирите гасоводни линии не се функционални, додека една останала неоштетена и технички би можела да се користи за испорака на гас.
Но повторното пуштање во работа не зависи само од техничката состојба на гасоводот. Потребни се и политички, регулаторни и деловни одлуки, а санкциите и противењето на дел од европските држави и натаму претставуваат сериозни пречки.
Русија предупредува дека продолжувањето на кризата во Ормускиот Теснец може дополнително да ги зголеми светските цени на нафтата.
Овој теснец е една од најважните поморски рути за транспорт на енергенси од Персискиот Залив. Секое поголемо нарушување на сообраќајот низ него предизвикува загриженост кај земјите што зависат од увоз на нафта.
Новак тврди дека поради кризата на Блискиот Исток светскиот пазар досега останал без околу 2,2 милијарди барели очекувани испораки на нафта.
Ова е проценка на руската страна, а не независно потврдена бројка за глобалниот недостиг.
Според Новак, доколку проблемите со испораките продолжат, цените би можеле дополнително да растат. Тој проценува дека, дури и ако транспортот низ Ормускиот Теснец се нормализира, на светскиот пазар ќе му бидат потребни меѓу 12 и 18 месеци за повторно да воспостави рамнотежа.
Европските земји во изминатите години се обидуваа да ја намалат зависноста од рускиот гас и нафта, особено по почетокот на руската инвазија врз Украина во 2022 година. За дел од европските влади, ова беше прашање на енергетска безбедност и намалување на зависноста од Москва.
Русија, пак, тврди дека ваквата политика ги зголемила трошоците за енергија и ја направила Европа поранлива на ценовни шокови.
Новите потреси на пазарот дополнително ја усложнуваат ситуацијата. Соединетите Американски Држави веќе разгледуваат и договараат дополнителни испораки на руски дизел за да го ублажат недостигот од гориво, што предизвика критики од Украина и дел од западните политички кругови.
За граѓаните и компаниите, пак, најважно останува прашањето како сите овие случувања ќе влијаат врз цените на горивата, транспортот и производството.
Особено во земјите што зависат од увоз на енергенси, како Македонија, подолг период на високи цени на нафтата може да создаде дополнителен притисок врз трошоците на компаниите и домаќинствата.
Светскиот енергетски пазар повторно покажува дека политичките одлуки и цените на енергенсите се тесно поврзани. Дали Европа навистина ќе ја преиспита својата политика кон руската нафта и гас, останува отворено прашање. Засега, тоа е порака што доаѓа од Москва, а не заеднички став на европските држави.