Да најдете човек што ќе ви исцепи дрва, ќе ви ископа темел, ќе ви исчисти двор или ќе ви пренесе песок и камења, веќе не е евтина работа. Обичните физички работници, кои се најмуваат за тешки домашни и градежни работи, сега бараат по 2.000 денари дневница. И тоа не е сè. Во цената не е вклучена храната, па оној што ги ангажира треба да обезбеди и ручек, а најчесто и кафе, вода или сок во текот на денот.
„Две илјади денари и ручек“ е сумата со која треба да сметаат граѓаните што бараат дневни работници за вакви задачи.
За работа што бара двајца луѓе, само дневниците чинат 4.000 денари. Ако се потребни тројца, трошокот се качува на 6.000 денари, без храната и другите дополнителни трошоци. За неколку дена работа, сметката може да достигне сума колку една просечна месечна плата.
Најчесто станува збор за работи за кои не е потребна посебна стручна квалификација, но се бара физичка сила и издржливост. Копање канали, ископување септички јами, утовар и истовар на градежен материјал, пренесување вреќи со цемент, расчистување стари објекти, цепење и редење огревно дрво…
Сето тоа се работи за кои граѓаните порано често бараа помош од роднини, соседи или познаници. Сега, кога нема кој да помогне, мора да се плати работник.
Особено скапо може да излезе рачното копање. Ако нема пристап за багер или друга механизација, работата мора да се заврши со лопата и копач. За поголема септичка јама или подлабок темел можат да бидат потребни неколку работници и повеќе работни денови.
Ако тројца работници копаат пет дена, само за дневници ќе треба да се издвојат 30.000 денари. Со оброците, превозот и евентуалните дополнителни трошоци, сумата станува уште поголема.
Економската пресметка покажува дека работник кој би имал обезбедена работа 22 дена во месецот, со дневница од 2.000 денари би заработил 44.000 денари. Тоа е значително повеќе од минималната плата во земјава.
Сепак, заработката од дневници не може директно да се споредува со редовна плата. Работниците што се ангажираат повремено немаат гаранција дека ќе работат секој ден, а кај неформалните ангажмани најчесто нема платено боледување, годишен одмор или придонеси за пензиско и здравствено осигурување.
Од економски аспект, цената на ваквиот труд зависи од повеќе фактори. Меѓу нив се достапноста на работници, тежината на задачата, времетраењето на работата и можноста истата да се заврши со механизација.
Кај копањето и пренесувањето тежок материјал, на пример, голема разлика прават условите на теренот. Не е исто да се пренесуваат десетина вреќи песок по рамен двор и да се носат неколку тони материјал по скали или по стрмен терен.
Дополнително, дневницата од 2.000 денари не значи дека секоја работа ќе биде завршена за еден ден. Пред ангажирањето треба да се договори колку часа ќе се работи, кои задачи треба да се завршат и дали во цената е вклучен превозот на работникот.
Токму тука често настануваат недоразбирањата. Едниот смета дека платил за завршена работа, другиот дека ја наплатил својата дневница, без оглед на тоа колку работа останала.
За домаќинствата што планираат поголемо расчистување, копање или подготовка на огрев за зимата, пресметката веќе не завршува со прашањето колку ќе чини материјалот. Треба да се додаде и работната рака.
Б.З.М.
