Осумчасовното работно време, кое Германија го воведе во ноември 1918 година, беше доведено во прашање по 108 години.
Меѓутоа, три недели откако канцеларот Фридрих Мерц ја прогласи реформата на законот за работно време за „задоцнета“, бидејќи според него веќе требало да биде усвоена, нацртот сè уште не стигнал до владата.
Коалицијата на демохристијаните и социјалдемократите сè уште не може да постигне договор за тоа како треба да изгледа работното време подолго од осум часа на ден.
Мерц го постави тонот за дискусијата на 13 октомври, на состанокот на работодавачите во Берлин, наведувајќи го примерот на компаниите каде што луѓето работат 12 часа, „три пати неделно, и тоа е тоа“. Тој додаде дека работен ден подолг од осум часа „не е експлоатација“. Според него, тоа може да биде добра можност и за компаниите и за вработените пофлексибилно да го организираат работното време.
Министерката за труд Барбел Бас требаше да зборува на тој состанок, но таа поднесе оставка од функцијата министер и копретседател на СПД еден ден претходно. Таа ја наведе смртта на нејзината посвоена ќерка како причина, како и јавните напади, меѓу другото од редовите на коалицискиот партнер. Токму нејзиното министерство ја запре реформата на половина пат.
Клучот на спорот лежи во една реченица од коалицискиот договор – партиите се обврзаа да воведат можност за неделно наместо дневно ограничување на работното време.
Според сегашниот закон, работното време е осум часа на ден, а може да трае максимум десет часа ако се одржува просек од осум часа на ден во период од шест месеци, односно 24 недели.
Законот предвидува шест работни дена, од понеделник до сабота, што значи дека горната граница е 48 часа неделно. Период за одмор од 11 часа е задолжителен помеѓу два работни дена.
Нацртот на министерството од јуни го задржа осумчасовното работно време како правило. Неделниот максимум би бил дозволен само ако социјалните партнери се договорат за тоа преку колективен договор и ако посебни правила обезбедат дека здравјето на работниците не е загрозено. Во исто време, просекот од 48 работни часа неделно би морал да се почитува во период од 12 месеци.
Нацртот, исто така, воведува задолжителна електронска евиденција на работното време. Компаниите со помалку од 250 вработени би имале две години за прилагодување, оние со помалку од 50 вработени пет години, додека работодавачите со максимум десет вработени би биле трајно ослободени од обврската за електронска евиденција.
Колку треба да се заврши во еден ден? Бројката од 13 часа, која често се споменува, го претставува само преостанатото време кога од 24-те часа ќе се одземат задолжителните 11 часа одмор. Од тоа треба да се одземат пропишаните паузи – 45 минути за работа подолга од девет часа.
Работодавачите го поздравија нацртот. Претседателот на нивниот синдикат BDA, Рајнер Дулгер, рече: „Нацртот е полн со недоверба кон работодавачите и нивните вработени“.
Оливер Зандер, директор на здружението на металната индустрија „Гесамтметал“, оцени дека ова не е реформа, туку „збир од максималистички барања“.
Главниот приговор се однесува на фактот дека колективните договори во Германија опфаќаат само околу половина од вработените, што значи дека другата половина од работниците нема да имаат корист од реформата.
Од друга страна, синдикатите отфрлаат какви било промени.
Претседателката на Конфедерацијата на германски синдикати (DGB), Јасмин Фахими, тврди дека работодавците не се грижат за хармонизирање на семејниот и работниот живот, туку за поголема контрола врз работното време на вработените.
Според анкетата на DGB, 98 проценти од вработените ги прифаќаат ваквите промени, но не сакаат да работат по 19 часот.
Силке Цимер од раководството на синдикатот Верди смета дека постојниот закон е еден од најважните прописи што ги штитат работниците и дека не смее да се менува. Тој отфрла дури и ограничување на промените во колективните договори, иако таквото решение би можело да го зголеми бројот на вработени опфатени со тие договори.
Аргументите против подолго работно време не доаѓаат само од синдикатите. Според истражувањата, ризикот од несреќа на работа или на пат кон дома по 12 часа работа е двојно поголем отколку по осум часа.
Во анкетата на Институтот WSI, речиси три четвртини од испитаниците се плашат од негативните последици од работењето подолго од десет часа. Здружението на лекари Марбургер Бунд предупредува на ризици за безбедноста на пациентите.
Фондацијата Ханс Беклер отиде чекор понатаму, предупредувајќи на закана за демократијата. Имено, луѓето кои работат подолго од осум и пол часа на ден учествуваат многу поретко во политичкиот, волонтерскиот и општествениот живот.
Сега сè е во рацете на Александар Швајцер, новиот министер за труд. Тој сè уште не дал изјава за клучното прашање – дали ќе го задржи ограничувањето што ги врзува промените во колективните договори.
Претходно, сепак, тој истакна дека Германија имала 1,3 милијарди прекувремени работни часови само во 2023 година, велејќи дека „потребни се флексибилни модели што мора да одговараат на животот на луѓето“.
Затоа, тој не го гледа проблемот во недоволниот обем на работа, туку во нејзината лоша организација.
Заменик-претседателот на Левицата, Луиџи Пантисано, веќе го повика да го брани дневното ограничување на работното време.
Партискиот колега на Швајцер, Дирк Визе, парламентарен секретар на СПД, се обидува да ги смири тензиите. Според него, коалицискиот договор не предвидува укинување на законот, туку воведување на неделен максимум со задолжителни дигитални евиденции, со цел да се спречи неплаќање на прекувремените часови.
Сè уште не е на повидок договор. На почетокот на јули, коалицискиот одбор усвои пакет од 34 мерки, но работното време не беше меѓу нив. Христијанските демократи и социјалдемократите сè уште имаат различни ставови и за неделниот максимум и за задолжителната евиденција на работното време.
Приоритет на новиот министер е реформата на пензискиот систем, па затоа аналитичарите не очекуваат дека тој ќе го отвори и прашањето за работното време.
Дотогаш, стариот закон останува на сила. Работодавците не можат да се повикуваат на коалицискиот договор или на нацртот на министерството за да ги надминат постојните законски ограничувања.
Осумчасовното работно време, кое е старо 108 години, засега останува на сила – не затоа што некој го брани, туку затоа што коалицијата не може да се договори како да го укине.