Колку денови ќе работиме и колку ќе заработуваме повторно се најдоа во иста расправа, но со различен третман. Според денешните информации, седницата на Економско-социјалниот совет е поместена од 19 на 26 октомври, а меѓу најавените теми се предлогот за намалување на неработните денови и владината потрошувачка кошничка. Зголемувањето на минималната плата, според истиот извор, не е ставено на дневен ред. Засега станува збор за најава за разговори, без донесена одлука за кратење на празниците.
За вработениот што го планира месецот од плата до плата, овие прашања тешко можат да се одвојат. Дополнителен работен ден има своја вредност за компанијата, но работникот со право би прашал дали дел од таа вредност ќе се појави и во неговата исплата. Токму тука е суштината на расправата, односно каква врска ќе се воспостави меѓу повеќе работа, поголема продуктивност и повисоки примања? Без таква врска, разговорот за календарот лесно може да се претвори во уште една расправа во која двете страни зборуваат за различни сметки.
Иницијативата на Стопанската комора, претставена претходно месецов, се однесува на ревидирање на користењето на неработните денови и на пренесувањето на празниците што паѓаат во недела. Од Комората појаснија дека предлогот не подразбира укинување на постојните празници. Министерот за економија и труд Бесар Дурмиши, пак, на 9 октомври изјави дека стекнатите работнички права треба да се зачуваат и дека зголемувањето на продуктивноста не треба да оди преку демотивирање на работниците. Овие различни позиции допрва треба да добијат конкретен исход во социјалниот дијалог.
Економското прашање е пошироко од бројот на црвените датуми во календарот. Еден дополнителен ден може да донесе повеќе производство ако фабриката има нарачки, суровини и организиран процес. Но кај фирма што чека наплата, нема доволно купувачи или работи со застарена опрема, истиот ден сам по себе нема да го отстрани проблемот. Затоа, сериозна процена на предлогот би требало да покаже во кои дејности се очекува корист, колкава би била таа и врз какви пресметки се темели.
Ниту ефектот врз сите бизниси би бил ист. Продолжениот викенд може да го прекине работниот ритам во една дејност, а да отвори можност за поголем промет во друга, како во сместувањето, угостителството или домашните патувања. Тоа не е аргумент секој празник да остане недопирлив, туку причина евентуалните промени да се оценуваат пошироко од трошокот на поединечна компанија. Одлуката за работниот календар влијае и врз семејната организација, грижата за децата и можноста за одмор.
Најавената расправа за потрошувачката кошничка дополнително ја нагласува потребата разговорот за продуктивноста да се поврзе со животниот стандард. Кошничката треба да помогне да се разбере колку чини месецот, а платата покажува колкав дел од него може да се покрие. Ако овие две теми се разгледуваат одделно, ќе добиеме многу пресметки, а малку одговори за човекот што треба да ги плати храната, сметките и превозот.
На седницата на 26 октомври ќе биде важно што конкретно ќе биде предложено, со какви аргументи и со какви обврски за секоја страна. Расправата заслужува повеќе од пребројување празници. За работниците, вистинското прашање ќе остане едноставно – ако се бара да се работи повеќе, како тоа ќе се одрази врз платата и условите за работа?
