Љубовта е едно, а плаќањето сметки сосема друго. Многу брачни парови во Македонија добро знаат како изгледа кога ќе пристигне платата, ќе се платат кредитите, струјата, водата, ќе се наполни фрижидерот, а до следниот први има уште две недели. Токму парите, начинот на кој се трошат и различните навики на сопружниците често стануваат причина за расправии во домот. Финансиските советници посочуваат дека за стабилен семеен буџет не се потребни само високи примања, туку и три работи за кои брачните партнери треба навреме да се договорат.
Првата е отворен разговор за парите. Иако многумина избегнуваат да зборуваат за финансии додека се во врска, економистите советуваат овие прашања да се расчистат уште пред стапувањето во брак. Колку заработува секој од партнерите, дали има долгови, како ги троши парите и какви финансиски обврски презел се прашања што не треба да останат тајна.
Особено е важно ваквите разговори да се водат пред да се појават проблемите, а не кога едниот партнер веќе потрошил поголема сума без знаење на другиот.
„Заедничкиот живот подразбира и заедничка одговорност за трошоците. Партнерите треба однапред да се договорат кој ќе ги плаќа сметките, колку пари ќе издвојуваат за храна и колкав дел од приходите можат да го остават настрана“, е една од основните препораки во финансиското советување.
Во македонските семејства, каде што значителен дел од месечните приходи може да замине за основните потреби, ваквиот договор има особено практично значење. Едно непланирано купување бела техника, нов телефон или поскапа семејна прослава може сериозно да го наруши месечниот буџет.
Втората работа е запознавање со финансиските навики на партнерот. Економистите објаснуваат дека односот кон парите најчесто се гради уште во детството. Некој што пораснал во семејство во кое внимателно се броел секој денар веројатно ќе биде повнимателен при трошењето. Друг, кој живеел во дом каде што немало поголеми финансиски ограничувања, може полесно да посегне по паричникот.
Тука често настануваат несогласувањата. Едниот сака да штеди, другиот смета дека парите се заработуваат за да се трошат. За едниот купувањето нов телевизор е непотребен луксуз, за другиот сосема оправдан трошок.
Финансиските советници препорачуваат сопружниците да ги разберат причините за ваквите разлики, наместо веднаш да го обвинуваат партнерот дека е расипник или скржавец.
„Не мора двајцата да имаат исти навики, но мора да знаат како другиот размислува за парите. Најголемите недоразбирања настануваат кога едниот очекува штедење, а другиот воопшто не знае дека постои такво очекување“, гласи советот што често се среќава во препораките за управување со семејните финансии.
Третата работа е поставување заеднички финансиски цели. Купување стан, отплата на станбен кредит, нов автомобил, реновирање на домот или обезбедување пари за школување на децата. Сите овие планови бараат време, дисциплина и, пред сè, договор.
Економистите укажуваат дека чест проблем кај брачните парови е претпоставката дека другиот партнер има исти приоритети. Едниот можеби сака да заштеди за учество за стан, додека другиот планира да ги потроши заштедените пари за автомобил или патување.
Затоа се препорачува сопружниците одделно да ги запишат своите финансиски приоритети, а потоа заеднички да одлучат кои се остварливи и што треба да се одложи.
Не мора секоја желба веднаш да се исполни. Понекогаш тоа значи откажување од летување, намалување на непотребните купувања или одложување на некој поголем трошок.
Финансиските советници посочуваат дека заедничките цели не значат дека сопружниците мора да располагаат со една банкарска сметка или да се откажат од личните пари. Важно е да постои јасен договор за заедничките обврски, заштедата и трошоците.
На крајот од месецот, кога повторно ќе пристигнат сметките и ќе треба да се распредели платата, многу полесно е ако двајцата однапред знаат колку пари имаат, што мора да платат и за што штедат. Тогаш барем една причина за домашна расправија е помалку.
Б.З.М.
