До крајот на 2026 година, работодавачите од приватниот сектор треба да ја исполнат обврската за исплата на регресот за годишен одмор, попознат како К-15. Според последната достапна пресметка, минималниот износ што треба да го добие работникот изнесува 19.415 денари нето, додека вкупниот трошок за работодавачот со пресметаниот данок на личен доход изнесува 21.572 денари. Исплатата треба да се реализира најдоцна до 31 декември, а право на овие пари имаат и поранешните вработени кои во текот на годината го исполниле условот за работа кај ист работодавач.
Станува збор за обврска утврдена со член 35 од Општиот колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството, според кој право на регрес имаат работниците што работеле најмалку шест месеци во календарската година кај ист работодавач. Тоа значи дека К-15 не е резервиран само за оние кои во моментот на исплатата сè уште се вработени во компанијата. Доколку работникот го исполнил предвидениот услов, а потоа заминал од фирмата, неговото право на регрес не исчезнува автоматски со престанокот на работниот однос.
Висината на К-15 не е фиксна за целата година. Минималниот износ се пресметува како 40 проценти од просечната месечна нето-плата по работник во Македонија, исплатена во последните три месеци според податоците на Државниот завод за статистика. Основицата што се применува е онаа која важи на денот на донесување на одлуката за исплата, па затоа минималниот регрес може да биде различен кај компании што го исплаќаат во различни периоди од годината.
Според пресметката врз основа на податоците објавени на 22 октомври, минималниот нето-износ изнесува 19.415 денари. На него се пресметуваат 2.157 денари данок на личен доход, со што вкупниот бруто-износ достигнува 21.572 денари. Ова е моменталната пресметка, а не нужно конечниот минимум за сите исплати до крајот на декември, бидејќи во меѓувреме може да бидат објавени нови статистички податоци за платите.
Компаниите можат да исплатат и поголем К-15 од утврдениот минимум. Според доставеното сметководствено известување, износот до кој регресот се третира како даночно признат расход моментално изнесува 58.669 денари бруто, односно 52.802 денари нето. Работодавачот може да исплати и повеќе, но делот над законски утврдениот праг за даночно признавање има поинаков третман при пресметката на данокот на добивка.
Регресот се исплатува еднаш годишно, одвоено од редовната плата, директно на трансакциската сметка на работникот. За оваа исплата не се пресметуваат придонеси за задолжително социјално осигурување, туку данок на личен доход. Постапката се спроведува преку системот Е-ППД на Управата за јавни приходи.
Сепак, постои можност одредени компании да исплатат и помал износ од пропишаниот минимум, но тоа не може да биде еднострана одлука на работодавачот. Ваквата можност е предвидена за компании што се соочуваат со економско-финансиски потешкотии, при што е потребна претходна консултација со синдикатот и потпишана спогодба со репрезентативната синдикална организација, односно со избран претставник на работниците таму каде што нема синдикат.
За работниците најважно е да знаат дека исплатата на К-15 не е доброволна награда што компанијата ја доделува според сопствена желба, туку право утврдено со колективен договор. Работодавачите што сè уште не го исплатиле регресот имаат рок до крајот на декември да ја исполнат оваа обврска.
А за оние што годинава смениле работно место, вреди да се провери дали кај претходниот работодавач бил исполнет условот од најмалку шест месеци работа. Можно е да имаат право на исплата и од компанија во која повеќе не работат.
Б.С.
