Секое утро стануваме, се спремаме и одиме на работа за да заработиме плата. Но ретко пресметуваме колку од таа плата ја трошиме само за да стигнеме до работното место и да го поминеме денот таму. Превоз, кафе, доручек, ручек, паркинг… Поединечно не изгледаат како големи трошоци, но на крајот од месецот можат да земат сериозен дел од заработката.
Кога човек ќе добие понуда за работа, најчесто го интересираат три работи: колкава е платата, какво е работното време и дали работното место е блиску до дома. За трошоците што ќе ги има секој ден размислува подоцна, а тие не се мали.
Некој оди на работа со автобус, друг со сопствен автомобил. Едни носат храна од дома, други секој ден купуваат појадок или ручек. Некој може да паркира бесплатно, а друг мора да плати паркинг. На крајот, две лица со иста плата можат да имаат значително различни трошоци поврзани со одењето на работа.
Според последните објавени податоци на Државниот завод за статистика, просечната нето-плата во Македонија во јули 2026 година изнесувала 48.499 денари. Во споредба со истиот месец лани, таа била повисока за 7,1 процент.
Но просечната плата не кажува колку пари навистина му остануваат на вработениот откако ќе ги плати сите секојдневни трошоци.
По 300 денари дневно, а на крајот 6.600
Да земеме еден едноставен пример со вработен кој работи 22 дена месечно.
Секој ден троши 100 денари за превоз, 150 денари за појадок и уште 50 денари за кафе или вода. Вкупно 300 денари. И тоа не звучи многу на прва.
Но помножени со 22 работни дена, тие стануваат 6.600 денари месечно. За една година, ако истата потрошувачка ја има во текот на 11 месеци, тоа се 72.600 денари.
Тоа се речиси една и пол просечна месечна нето-плата според јулските податоци.
Секако, ова е пример пресметка, а не официјален просек на трошоците на македонските работници. Некој троши многу помалку, а некој значително повеќе.
Особено се чувствува разликата кај луѓето кои секојдневно патуваат од еден град во друг. Трошоците за гориво, патарини, амортизација и одржување на автомобилот можат да бидат сериозна ставка во семејниот буџет.
Дали повисока плата секогаш значи подобра работа?
Замислете дека човек има работа со нето-плата од 40.000 денари, на десетина минути пешачење од дома. Добива понуда од друга компанија за 45.000 денари, но новото работно место е оддалечено 25 километри.
На прв поглед, новата понуда е подобра за 5.000 денари месечно. Но ако за дополнителното патување треба да троши 6.000 денари месечно, финансиската предност исчезнува. Дури може да се случи на располагање да му остануваат помалку пари отколку претходно.
Притоа, тука не е пресметано времето поминато во сообраќај. Ако за одење и враќање од работа дневно троши дополнителен час, тоа се уште 22 часа месечно. Речиси три дополнителни работни дена, но без дополнителна плата.
Токму затоа при изборот на работа не е важно само колкав износ ќе пишува во договорот. Важно е и колку ќе чини да се стигне до таа плата.
Работата од дома не е само прашање на удобност
За дел од вработените, можноста повремено да работат од дома носи и директна финансиска заштеда.
Ако некој троши 300 денари дневно за превоз и храна над трошоците што би ги имал дома, пет дена работа од дома би можеле да му заштедат до 1.500 денари месечно. Секако, дел од трошоците може само да се префрлат во домаќинството, како струја или подготовка на храна.
Не секоја работа дозволува ваква организација. Производството, трговијата, угостителството, здравството и многу други дејности бараат физичко присуство.
Но таму каде што постои можност, флексибилното работење може да има финансиска вредност и за вработениот и за компанијата.
Сметката што ретко ја правиме
Кога зборуваме за животниот стандард, најчесто ги споредуваме платите со цените на храната, струјата и другите основни производи. Но и работата има свои трошоци, кои кај дел од луѓето можат да бидат значителни.
Затоа вреди еднаш месечно да се пресметаат сите пари што се трошат поради одењето на работното место. Можеби ќе се покаже дека некоја навика може лесно да се промени. А можеби ќе се покаже и дека понуда за работа со повисока плата воопшто не е толку исплатлива колку што изгледала на почетокот.
На крајот, не е важно само колку заработуваме додека сме на работа. Важно е и колку од заработеното трошиме за да можеме секој ден да одиме таму.
Автор: Бранко Стојкоски
