Се влегува во маркет по леб, млеко и неколку основни производи, а на касата сметката излегува како да сте пазарувале за цела недела. Оваа ситуација им е добро позната на многу македонски семејства, кои сè почесто пресметуваат колку пари ќе остават за храна до следната плата. Но, економистите и познавачите на потрошувачките навики посочуваат дека постојат начини да се намалат трошоците, без притоа да се купува неквалитетна храна или да се откажуваме од производите што му се потребни на организмот.
Првото правило е едноставно. Во продавница не се оди без список. Колку и да звучи банално, токму непланираното купување може да направи сериозна разлика во семејниот буџет.
Потрошувачките аналитичари укажуваат дека купувачите често трошат повеќе поради производите што првично немале намера да ги купат. Чоколадо на акција, сок во големо пакување, грицки покрај касата… Секој производ поединечно можеби не изгледа како голем трошок, но кога ќе се соберат на крајот од месецот, сумата не е занемарлива.
Затоа, планирањето на оброците за неколку дена однапред може значително да помогне. Наместо секој ден да се размислува што ќе се готви и дополнително да се оди во продавница, доволно е однапред да се направи список со потребните намирници.
Во препораките на американското Министерство за земјоделство се нагласува едноставен принцип: „Планирајте, споредувајте и подготвувајте“.
Со планирање на оброците, споредување на цените и готвење дома, домаќинствата можат да заштедат пари и истовремено да се хранат поздраво.
Не е секогаш најевтино тоа што пишува на жолтата етикета
Акциите во маркетите можат да бидат добра можност за заштеда, но само ако производот навистина ви е потребен. Купувањето три пакувања од нешто што вообичаено не го користите не претставува заштеда, без разлика колкав попуст нуди продавницата.
Економистите советуваат купувачите да ја споредуваат цената по килограм или литар, наместо да се водат само според износот на пакувањето.
На пример, сирење од 400 грама може да изгледа поевтино од пакување од еден килограм. Но, кога ќе се пресмета цената за иста количина, разликата може да биде во корист на поголемото пакување.
Истото важи за масло, ориз, брашно, тестенини и средства за домаќинство. Сепак, поголемо пакување се исплати само доколку производот може да се потроши пред да му истече рокот.
Нутриционистите, пак, советуваат да не се штеди на сметка на разновидната исхрана. Гравот, леќата, јајцата, сезонскиот зеленчук и овесните снегулки можат да бидат основа за хранливи оброци, без потреба од скапи производи.
Според препораките, оброците треба да се планираат околу сезонските производи и намирниците што моментално се продаваат по поволни цени. Особено се препорачува споредување на цените на познатите брендови со поевтините трговски марки.
Пазарот понекогаш е подобар избор од маркетот
Во Македонија купувањето на зеленчук и овошје на пазар останува добра можност за заштеда, особено кога се избираат сезонски производи.
Во есенските месеци, на пример, зелката, морковите, тиквата и јаболката можат да бидат практичен избор за повеќе различни оброци. Но, и тука важи истото правило: цените треба да се споредат, бидејќи пазарот не е секогаш поевтин од маркетот.
Добар начин за намалување на трошоците е и користењето на храната што веќе се наоѓа во фрижидерот.
Останатиот варен компир може да се искористи за салата, вчерашното месо за нов оброк, а зеленчукот што почнува да ја губи свежината, доколку е безбеден за јадење, за супа или манџа.
Токму фрлањето храна е еден од трошоците што многу домаќинства не го пресметуваат. Се купува повеќе отколку што може да се изеде, производите остануваат заборавени во фрижидерот, а потоа завршуваат во кантата.
Познавачите на потрошувачките навики препорачуваат и редовна проверка на роковите, правилно чување на намирниците и замрзнување на оброците што нема веднаш да се изедат.
На крајот, заштедата не значи да се јаде помалку, ниту да се купува најевтиното по секоја цена. Понекогаш е доволно пред одење во маркет да се погледне што веќе има дома, да се состави список и да се избегнат неколку непотребни производи.
А разликата најдобро се гледа кога ќе се соберат сите сметки на крајот од месецот.
Б.З.М.
