Со доаѓањето на студените денови, во многу македонски домаќинства повторно се отвора истото прашање. Дали е поевтино парното или климата да работат цел ден на пониска температура или греењето да се вклучува само кога има некој дома? Едни тврдат дека постојаното загревање троши помалку, бидејќи ѕидовите остануваат топли. Други сметаат дека нема никаква логика да се загрева празна куќа. Одговорот, според стручните препораки за енергетска ефикасност, зависи од начинот на греење, изолацијата и навиките на семејството.
Кај домаќинствата што користат класично парно со котел, најчесто е поисплатливо греењето да се приспособи на периодите кога луѓето престојуваат дома. Одржувањето висока температура во текот на целиот ден, особено кога куќата е празна, значи дополнителна потрошувачка на енергија.
Причината е едноставна. Колку е поголема разликата меѓу внатрешната и надворешната температура, толку побрзо топлината излегува од домот.
Според препораките на специјалистите за енергетска ефикасност од британската организација Energy Saving Trust, кај греењето со котел нема економска оправданост системот постојано да работи ако просториите не се користат.
„Поекономично е греењето да се вклучува кога навистина е потребно, наместо да се одржува температурата цел ден“, се наведува во нивните стручни насоки.
Сепак, правилото не важи за сите видови греење.
Кај топлинските пумпи ситуацијата е поинаква. Овие системи најчесто постигнуваат подобра ефикасност кога работат подолго, со помала моќност и релативно стабилна температура. Затоа, нивното постојано исклучување и повторно вклучување не мора да донесе заштеда.
Слично однесување имаат и инвертер-климите, кои користат технологија на топлинска пумпа. Кога ќе ја достигнат зададената температура, тие ја намалуваат моќноста наместо постојано да работат со максимален капацитет.
Затоа, кај добро изолиран стан што се загрева со инвертер-клима, одржувањето умерена температура може да биде попрактично од целосното исклучување и повторното загревање. Сепак, тоа не значи дека климата секогаш треба да остане вклучена кога нема никој дома.
Голема улога има и изолацијата. Куќа со стара дограма, неизолирана фасада и ладен покрив многу побрзо ја губи топлината од добро изолиран објект. Во такви услови, одржувањето висока температура во текот на целиот ден може сериозно да ја зголеми потрошувачката.
Кај добро изолираните домови, пак, температурата опаѓа побавно, па загревањето може полесно да се приспособи на дневните потреби.
Енергетските аналитичари посочуваат дека токму намалувањето на непотребната потрошувачка е еден од наједноставните начини за контрола на зимските трошоци. Семејство што секојдневно поминува осум или девет часа надвор од домот нема исти потреби како домаќинство во кое постојано престојуваат деца или повозрасни лица.
Но, на колку степени треба да се грее?
Стручните препораки најчесто се движат меѓу 18 и 21 Целзиусов степен, зависно од потребите на станарите. За многу домаќинства, температура од околу 20 степени во дневната соба претставува разумна рамнотежа меѓу удобноста и потрошувачката.
„Термостатот треба да биде поставен на најниската температура што обезбедува удобност“, препорачуваат специјалистите за енергетска ефикасност.
Американското Министерство за енергетика наведува дека со соодветно намалување на температурата во периоди од најмалку осум часа дневно, во одредени услови може да се заштедат до 10 проценти од годишните трошоци за греење и ладење.
За домаќинствата што користат парно со котел, практично решение е греењето да се програмира да започне пред утринското будење, а навечер да се намали или исклучи пред спиење. Дополнителна заштеда може да се постигне ако радијаторите во просториите што ретко се користат се постават на пониска температура.
Секако, во домовите со мали деца, повозрасни лица или луѓе со здравствени проблеми, не треба да се дозволува прекумерно ладење на просториите.
На крајот на краиштата, најголемата разлика во сметката не ја прави само бројот на часови во кои работи греењето. Важни се и температурата на термостатот, состојбата на прозорците, изолацијата и самиот систем за загревање. Затоа, пред да се одлучи дали греењето ќе работи цел ден или само неколку часа, треба да се земе предвид колку брзо домот се лади и колку енергија троши за повторно да се загрее.
Б.З.М.
