Според анализата на „Политико“ од 19 октомври, проблемите би можеле да станат уште посериозни, бидејќи политичките кризи и изборите во четирите најголеми економии на ЕУ, кои заедно претставуваат приближно 60 проценти од населението и економијата на Унијата, се закануваат да блокираат важни одлуки.
Додека европските лидери се обидуваат да одговорат на надворешните закани, незадоволството на граѓаните сè повеќе ги тресе самите земји-членки.
Со недели, Франција се соочува со еден од најголемите бранови на младински протести во последните децении, пишува „Гардијан“. Демонстрациите, кои започнаа поради недостаток на наставници и лоши услови во училиштата, прераснаа во пошироко движење против нееднаквоста, намалувањето на јавните трошоци и влошувањето на животниот стандард.
Околу 550.000 луѓе учествуваа во демонстрациите низ Франција во текот на викендот, според официјалните проценки. Протестите беа проследени со судири со полицијата, палење возила, грабежи и уништување на имот. Повеќе од 2.400 луѓе беа уапсени.
Немири избувнаа и во Италија и Белгија за време на викендот на 17 и 18 октомври.
Во Италија, судири беа регистрирани во Милано, Болоња, Бреша, Бергамо и Торино. Во Милано, маскирани групи кршеа излози, ограбуваа продавници и палеа контејнери, додека полицијата одговори со солзавец и водни топови.
Во Белгија, демонстрантите во Брисел превртуваа автомобили и се судрија со полицијата, додека немири избувнаа и во Лиеж. Речиси 200 лица беа уапсени во овие два града.
Според EUalive, протестите не се дел од едно движење, туку се поврзани со слични барања – пониски трошоци за живот, подобри јавни услуги и спротивставување на мерките за штедење.
Во меѓувреме, најавени се нови протести.
Политичката неизвесност во Франција, Германија, Италија и Шпанија претставува една од најголемите внатрешни закани за функционирањето на Европската Унија.
Како што пишува Политико, сите четири земји влегуваат во изборен циклус или период на политички превирања што би можело да ја ослаби нивната способност да постигнат договор во Брисел.
Во Шпанија, предвремените парламентарни избори се закажани за 29 ноември, а анкетите укажуваат на можност за пораз на премиерот Педро Санчез. Централнодесничарските и крајнодесничарските партии би можеле да ја преземат власта.
Во Франција, мандатот на претседателот Емануел Макрон завршува во април 2027 година и тој не може да се кандидира за трет последователен мандат. Анкетите, според Политико, се во корист на крајнодесничарските партии предводени од Марин Ле Пен.
За време на затворен состанок на самитот, Макрон призна дека во последните месеци од неговиот мандат нема да има политички легитимитет да потпише голем буџетски договор, објавува Политико.
Во Германија, канцеларот Фридрих Мерц се соочува со пад на популарноста и зајакнување на Алтернатива за Германија (AfD). Иако редовните избори се закажани дури за 2029 година, сè посилната десница ја комплицира позицијата на владејачката коалиција.
Италија не е исклучок. Владата на Мелони се приближува кон изборите планирани за октомври 2027 година, а некои европски дипломати не ја исклучуваат можноста за порано гласање.
„Следната година ќе биде полошо“, предупреди за Политико висок европски дипломат.
Еден од најголемите проблеми на Европската Унија е договорот за долгорочен буџет за периодот од 2028 до 2034 година, вреден приближно два трилиони евра.
Тие пари треба да ги финансираат европските приоритети, од земјоделството и регионалниот развој до одбраната и конкурентноста.
Претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, инсистира на тоа дека политички договор треба да се постигне до крајот на 2026 година, но земјите-членки не се подготвени за потребните отстапки.
На последниот самит, лидерите не успеаја да ги приближат своите ставови, а конечните заклучоци не вклучуваа ниту формулација за постигнување договор до крајот на годината.
Додека европските лидери се расправаат за сопствениот буџет, тие се соочуваат со уште еден голем финансиски проблем – Украина.
Според проценките на Меѓународниот монетарен фонд, објавени од Политико, Украина би можела да се соочи со буџетски дефицит од 30 до 35 милијарди долари следната година.
Ситуацијата е дополнително влошена од руските напади врз енергетската инфраструктура на Украина пред зимата.
Иако Европската унија минатата година се согласи за помош во вредност од 90 милијарди евра, новиот финансиски јаз бара дополнителни одлуки.
Едно од можните решенија е користење на приближно 200 милијарди евра замрзнати руски средства лоцирани во белгискиот депозитар за Еуроклеар.
Сепак, Белгија се спротивставува на предлозите за користење на имотот, а последниот самит не го промени својот став.
Друга можност би било ново заедничко задолжување од страна на ЕУ, но дури и таквото решение би барало комплицирани преговори.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски предупреди дека во случај на пад на Украина, дури 20 милиони Украинци би можеле да побараат засолниште во Европската Унија.
„Русија нè убива. Тие не сакаат да престанат“, рече Зеленски.
Внатрешните поделби доаѓаат во време кога меѓународната позиција на ЕУ е сè посложена.
Поранешниот литвански министер за надворешни работи, Габриелиус Ландсбергис, за Политико оцени дека Европа истовремено се соочува со притисок од три големи сили.
„Сега сме нападнати од три страни: од САД, Русија и Кина“, рече Ландсбергис.
Претседателот на САД, Доналд Трамп, ги доведува во прашање традиционалните трансатлантски односи и безбедносни аранжмани врз кои европската стабилност се темели со децении.
Во исто време, Русија ги засилува хибридните операции низ целиот континент, вклучувајќи сајбер напади, саботажи и инциденти со беспилотни летала, според европските безбедносни проценки.
Германските власти ја обвинија Москва за обид за напад со беспилотни летала на аеродромот во Лајпциг.
Од друга страна, Кина сè повеќе ги контролира клучните синџири на снабдување, додека евтиниот извоз на кинески производи ја загрозува конкурентноста на европската индустрија.
Белгискиот премиер Барт де Вевер предупреди дека надворешните сили имаат интерес европските земји да останат поделени.
„Тие сакаат да нè поделат. Тие сакаат да бидеме поделени“, изјави Де Вевер.
Дека европските поделби не се ограничени само на буџетот, покажа и последниот самит, каде што лидерите се судрија околу енергетската политика и мерките што влијаат на цената на енергијата.
Според EUalive, беа разгледани промени поврзани со системот за тргување со емисии, додека не беше постигнат договор ниту за одредени прашања за миграцијата.
Во исто време, Politiko предупредува на подлабок проблем – Европската Унија останува без политички лидери кои имаат доволно овластувања да посредуваат меѓу спротивставените држави.
Макрон ја напушта власта, Мерц е под притисок, Санчез е под закана од изборен пораз, а Мелони влегува во крајот на својот мандат.
„Сега имаме Европа без очигледен лидер. Фон дер Лајен е моќна, но ги немаме Меркел или Митеран“, рече еден европски дипломат.
Некои функционери веруваат дека јануари 2027 година би можел да биде последната поволна можност за договор за буџетот пред изборите дополнително да ги комплицираат преговорите.
Зигфрид Муресан, еден од главните преговарачи за буџетот на Европската народна партија, предупреди дека европските лидери предолго ги одложуваат одлуките.
„Бевме премногу бавни. Времето истекува“, рече Мурешан.
