За родителите од Битола, Прилеп, Охрид, Струмица, Штип, Куманово и другите градови, студирањето во главниот град често значи многу повеќе од купување книги и плаќање административни трошоци. Треба да се најде сместување, да се обезбедат средства за храна, да се плати превозот и да се остави нешто за секојдневните потреби. Притоа, не секој студент успева да добие место во студентски дом, а не секое семејство има можност да издвои доволно пари за приватен стан.
Кога сите овие ставки ќе се соберат, се добива пресметка што може сериозно да изненади. Особено ако се има во предвид дека студирањето трае најмалку три години, а трошоците се повторуваат од месец во месец.
Студентскиот дом останува најевтината опција, но не е достапен за секого
Според условите објавени за академската 2026/2027 година, партиципацијата што студентите ја плаќаат во дел од студентските домови изнесува 3.410 денари месечно, додека за реконструираниот објект „Стив Наумов“ е предвиден повисок износ од 6.600 денари. Разликата произлегува од новиот начин на финансирање и од категоријата на сместувачкиот капацитет, а не од единствена цена што важи за сите домови.
За семејство кое треба да финансира студент надвор од родниот град, ова претставува огромна разлика во споредба со приватното сместување. Но цената сама по себе не ја решава целата дилема. Важни се и бројот на расположливи места, условите во објектите, близината до факултетот и можноста студентот навистина да добие сместување.
Да земеме студент кој плаќа 3.410 денари месечно за дом. Ако покрај ова семејството предвиди дополнителни 9.000 денари за исхрана и други намирници, 2.500 денари за превоз и патување дома и уште 3.500 денари за лични потреби, телефон, материјали и непредвидени трошоци, вкупниот примерен месечен буџет би изнесувал 18.410 денари.
Ова е илустративна пресметка, а не статистички просек за студентите во Македонија. Кај конкретни домови дел од исхраната може да биде организирана или вклучена во услугата, па дополнителниот трошок за храна може да биде помал. Но примерот добро покажува дека дури и со поволно сместување студентскиот живот не се сведува само на неколку илјади денари месечно.
Приватен стан – тука почнува вистинскиот удар врз семејниот буџет
Сосема поинаква е ситуацијата со студентите кои живеат под кирија. Во огласите за издавање станови во Скопје, објавени во текот на октомври 2026 година, може да се забележат гарсоњери од околу 250 до 280 евра месечно, додека двособни станови во Карпош, Аеродром и други населби се нудат по цени од околу 300 до 400 евра. Секако, има и поскапи станови, особено на атрактивни локации и во подобро опремени објекти.
За еден студент, самостојното изнајмување гарсоњера од 250 евра значи приближно 15.375 денари месечно, пресметано по ориентационен курс од 61,5 денари за евро. Тоа е само киријата, без сметките за струја, вода, интернет и другите потреби.
Ако на киријата додадеме 3.500 денари за режиски трошоци, 12.000 денари за храна, 2.000 денари за превоз и 3.500 денари за останати потреби, вкупната месечна пресметка достигнува 36.375 денари.
Со други зборови, за еден студент кој живее сам во изнајмен стан, семејството може да треба да обезбедува повеќе од 36.000 денари месечно.
Тоа не е луксузен живот со чести излегувања, патувања и скапа облека. Во нашиот пример станува збор за релативно умерен буџет, во кој најголемиот дел од средствата одат за основните животни потреби. Вистинскиот трошок може да биде помал или поголем, зависно од навиките, локацијата и условите на сместување.
Двајца студенти во еден стан – заштедата е голема, но не исчезнуваат сите трошоци
Поради високите кирии, многу студенти се одлучуваат да живеат со цимери. Ова е еден од најефикасните начини да се намали трошокот за сместување, особено кога станува збор за двајца студенти кои можат рамноправно да ги поделат киријата и режиските сметки.
Ако двајца изнајмат стан од 350 евра месечно, секој ќе плаќа по 175 евра, односно приближно 10.763 денари. Ако режиските трошоци се поделат и секој учествува со 2.000 денари, тогаш вкупниот трошок само за домување ќе изнесува околу 12.763 денари по студент.
Но тука не завршува пресметката. Храната, превозот и личните потреби и натаму постојат. Ако за нив се предвидат дополнителни 17.500 денари, вкупниот месечен буџет би изнесувал приближно 30.263 денари по студент.
На прв поглед, разликата во споредба со самостојно живеење не изгледа огромна. Но станува збор за заштеда од повеќе од 6.000 денари месечно, односно над 60.000 денари во текот на десет месеци.
За некои родители, токму тие пари можат да бидат разликата меѓу редовно финансирање на студирањето и потреба да се позајмуваат средства за секојдневните обврски.
Десет месеци студирање можат да чинат колку еден пристоен половен автомобил
Кога трошоците се гледаат месечно, можеби не делуваат толку драматично. Но вистинската тежина се гледа кога ќе се направи пресметка за целата академска година.
Ако студент кој живее со цимер троши околу 30.000 денари месечно, за десет месеци тоа се приближно 300.000 денари. Пресметано во евра, станува збор за околу 4.900 евра.
За семејство што финансира студент кој живее сам и троши околу 36.000 денари месечно, годишниот трошок за десет месеци може да надмине 360.000 денари, односно приближно 5.900 евра.
А ако студирањето трае четири години, само повторливите животни трошоци можат да достигнат од 1,2 до 1,45 милиони денари, под претпоставка дека цените и потрошувачката остануваат исти.
Оваа пресметка не вклучува евентуална школарина, студентска партиципација, набавка на лаптоп, поскапа стручна литература, полагања и други специфични трошоци. Исто така, не ги опфаќа преостанатите два месеца од годината, кога дел од студентите и понатаму плаќаат кирија, иако предавањата не се одржуваат.
Токму затоа реалниот четиригодишен трошок може да биде значително поголем.
Државата помага со студентски оброк, но колку реално менува тоа?
За академската 2026/2027 година, студентите што ги исполнуваат пропишаните услови имаат право на субвенциониран студентски оброк од 140 денари дневно, од понеделник до сабота.
Ако во еден месец студентот може да го искористи правото во 26 дена, вредноста на поддршката би изнесувала 3.640 денари. Во зависност од календарот, бројот на денови може да биде различен.
Ова не е занемарлива помош. За студент кој внимателно го организира трошењето, субвенционираниот оброк покрива дел од трошоците за исхрана и го намалува притисокот врз семејниот буџет.
Но во услови кога само киријата може да чини 10.000 или 15.000 денари месечно, јасно е дека ваквата мерка не може целосно да го реши проблемот со трошоците за студирање.
Дополнително, важно е да се направи разлика меѓу парична поддршка што може слободно да се троши и наменски средства што се користат според определени правила. Субвенционираниот студентски оброк не претставува дополнителна готовина што студентот може да ја искористи за плаќање кирија или други обврски.
Најтешко им е на семејствата со две деца на факултет
Сите овие пресметки изгледаат уште посериозно кога едно семејство истовремено финансира две деца кои студираат надвор од родниот град.
Ако секое од нив троши по 30.000 денари месечно, вкупната сума достигнува 60.000 денари. Тоа е повеќе од цела месечна плата на многу вработени во Македонија.
Во ваква ситуација, семејствата често се соочуваат со тешки финансиски одлуки. Дали да се намалат другите трошоци во домаќинството, дали студентот да побара работа со скратено работно време, дали да се избере поевтин стан подалеку од факултетот или, пак, да се разгледа можноста за студирање во поблизок град?
Ниту една од тие одлуки не е едноставна. Студирањето би требало да биде период на стекнување знаење, професионално созревање и градење иднина. Но за дел од младите, тоа станува и период на постојана финансиска неизвесност.
Прашањето не е само дали родителите можат да го запишат детето на факултет. Прашањето е дали можат финансиски да го издржат целиот пат до дипломирањето.
Дипломата има вредност, но кој ја плаќа цената на патот до неа?
Образованието останува една од најважните долгорочни инвестиции што едно семејство може да ги направи. Поголемото знаење, професионалните квалификации и можностите за подобро вработување имаат значајна вредност што не може да се измери само преку месечната кирија или сметката за храна.
Но тоа не ја менува фактичката состојба дека студирањето има своја непосредна цена. И дека таа цена не ја плаќаат сите семејства под еднакви услови.
Студент кој живее со родителите во Скопје има сосема поинаква финансиска почетна позиција од студент кој доаѓа од друг град и мора секој месец да плаќа сместување. Двајцата може да слушаат исти предавања, да полагаат исти испити и да се борат за истата диплома, но нивните семејства зад тоа образование издвојуваат многу различни суми.
Токму затоа достапноста на студентското сместување, висината на стипендиите, субвенционираната исхрана и условите во домовите не се само прашања на студентски стандард. Тие се и економски прашања што директно влијаат врз семејните буџети, можностите на младите и изборот каде ќе го продолжат образованието.
На крајот, можеби најголемата сметка што родителите ја плаќаат не е онаа за школарината. Таа е секој месец, кога треба да испратат пари за кирија, храна и живот, со надеж дека сите тие издвоени средства еден ден ќе се претворат во диплома, професија и подобра иднина за нивното дете.
