Брз Преглед: Кој колку данок плаќа при наследување имот?
- Прв наследен ред (деца, сопружник, внуци од деца): 0% данок (целосно ослободени од данок на наследство).
- Втор наследен ред (родители, браќа и сестри): 2% до 3% од пазарната вредност на имотот (освен ако не живееле во заедничко домаќинство со оставителот минимум 1 година).
- Трет наследен ред и останати (дедовци, баби, чичковци, тетки, трети лица): 4% до 5% од процентата вредност.
- Редовен годишен данок на имот: Се плаќа секоја година без оглед кој е сопственик (стапка од 0,10% до 0,20%), со 50% намалување доколку наследникот живее во тој стан.
Прашањето околу преносот на сопственоста на недвижностите по пат на наследство или подарок многу често отвора низа дилеми и финансиски непознати кај граѓаните. Кога во семејството ќе се отвори оставинска постапка за стан, куќа или земјиште, една од првите работи што се проверува е тоа колку ќе нѐ чини данокот и кои се обврските кон општината?
Според Законот за даноците на имот во Македонија, висината на данокот при наследување примарно зависи од роднинската врска помеѓу починатото лице (оставителот) и оној што го наследува имотот.
Еве го деталниот водич за тоа кој плаќа данок, кога се пријавува и каква е целата процедура од нотар до имотен лист.
Кој е целосно ослободен од данок на наследство?
Законодавството во Македонија нуди целосна заштита за најблиското семејство.
Доколку станот го наследуваат лица од прв наследен ред, тие се целосно ослободени од плаќање данок на наследство и подарок (0%). Во оваа категорија спаѓаат:
- Децата на починатото лице (биолошки или усвоени);
- Брачниот другар (сопругот или сопругата);
- Внуците (доколку нивниот родител кој требало да биде наследник е починат).
Важно за годишниот данок: Иако овие лица не плаќаат данок на наследство при преземањето на станот, тие стануваат нови сопственици и од тој момент имаат обврска да го плаќаат редовниот годишен данок на имот кон општината.
Втор и трет наследен ред: Кога се плаќа од 2% до 5%?
Доколку починатото лице немало директни наследници од прв ред, имотот преминува кај поширокото семејство, каде што настанува даночна обврска:
- Втор наследен ред (2% до 3% данок): Тука спаѓаат родителите, како и браќата и сестрите на оставителот. Општината ја одредува точната стапка во рамките на овој опсег. Исклучок: Доколку наследникот од втор ред живеел во исто домаќинство/заедница со починатото лице најмалку една година пред неговата смрт и нема друг стан, може да биде ослободен од овој данок.
- Трет наследен ред и останати (4% до 5% данок): Тука спаѓаат бабите, дедовците, чичковците, тетките, вујковците или лица кои не се во роднинска врска, а се наведени во тестамент.
Колку е тоа во пари?
Ако општинската комисија го процени наследниот стан на 60.000 евра (околу 3,7 милиони денари), данокот од 3% за втор наследен ред ќе изнесува 1.800 евра (околу 110.000 денари), додека за трет ред (5%) ќе изнесува 3.000 евра.
Каква е процедурата чекор-по-чекор?
За станот законски да се префрли на ваше име и чисто да влезете во сопственост, процедурата се одвива низ следниве 4 чекори:
Чекор 1: Оставинска постапка кај Нотар
По смртта на сопственикот на имотот, судот доделува нотар кој ја води оставинската постапка. Нотарот ги повикува сите потенцијални наследници, ги прегледува имотните листови и донесува Решение за наследување.
Чекор 2: Пријавување во Општината (Даночна пријава)
По правосилноста на решението, наследникот е должен во рок од 15 дена да поднесе даночна пријава во одделението за локални даноци во општината каде што се наоѓа станот. Општината донесува решение за данок (или решение за ослободување од данок).
Чекор 3: Плаќање и удирање на печат за платено/ослободено
Доколку има данок, истиот се плаќа според рокот во решението. Општината става службен печат на нотарското решение дека даночната обврска е регулирана.
Чекор 4: Впишување во Катастар (Имотен лист)
Нотарот или самиот нов сопственик го поднесува завереното решение во Агенцијата за катастар на недвижности за да се изврши промена на сопственоста и да се извади нов имотен лист на име на наследникот.
Не заборавајте: Попуст од 50% за редовниот годишен данок
Откако станот ќе биде впишан имотот на ваше име, општината секоја година ќе ви доставува Решение за годишен данок на имот.
- Даночна стапка: Изнесува од 0,10% до 0,20% од пазарната вредност на станот.
- Важна заштеда: Доколку наследникот се пресели и живее во тој стан (тоа му е живеалиште), има право на намалување од 50% на годишниот данок на имот. За да го остварите ова право, потребно е до општината да доставите копија од лична карта со новата адреса која ќе биде иста со адресата на која се наоѓа имотот.
