Премиерот Христијан Мицкоски на вчерашната пресконференција изјави дека во регионот сме со највисок раст на БДП и со најниска инфлација, а пред 28 месеци не бевме на нула туку држава длабоко во минус.
“И Европската комисија, и Меѓународниот монетарен фонд, и Светската банка го потврдуваат тоа што ние како Влада го зборуваме, дека во регионот сме држава со највисока стапка на раст на бруто-домашниот производ и со најниска стапка на инфлација. Односно, да бидам попрецизен, ако во минатото овие што денеска се опозиција, а тогаш беа влада, нè убедуваа дека стапката на инфлација во Македонија е двојно поголема од европскиот просек поради тоа што е увезена, денеска гледаме дека имаме за 25 отсто пониска стапка на инфлација од онаа што е европски просек, а тоа е резултат на политиките на Владата. А во исто време, кога имате стапка на инфлација помеѓу 2 и 2,5 проценти или помеѓу 2 и 3 проценти, да генерирате раст од 4,3 проценти во вториот квартал од оваа година, навистина претставува проактивна економска политика и политика што носи резултати”, изјави премиерот Мицкоски.
Додека власта ги гледа овие бројки како доказ за успешните економски политики, пред земјата се исправени сериозни долгорочни предизвици кои бараат стратешка претпазливост.
Мицкоски оцени дека состојбата во државата пред 28 месеци била исклучително тешка и дека Владата сè уште се справува со финансиските обврски наследени од претходниот период. За 2027 година, како што рече, треба да се рефинансираат или вратат заеми во вредност од 2,3 милијарди евра, а за 2028 година се планирани обврски од 2,7 милијарди евра.
Сепак, додека економските аналитичари ги дебатираат овие проценти, останува клучното суштинско прашање: Дали растот на БДП коресподира со реалниот животен стандард на македонските граѓани?
Во макроекономијата, Бруто-домашниот производ (БДП) ги мери вкупните финални добра и услуги произведени во една земја. Но, тој честопати е „слеп“ за тоа како тоа богатство е распределено. Економските експерти укажуваат на неколку клучни причини зошто граѓаните сè уште не го чувствуваат овој наводен „процут“.
Генератори на растот кои не отвораат масовни квалитетни работни места: Голем дел од моменталниот раст се должи на специфични сектори како градежништвото преку капитални инфраструктурни проекти и странските директни инвестиции во зоните. Профитите од овие дејности често завршуваат кај тесен круг на компании или излагаат надвор од земјата, без директно да влијаат врз масовно зголемување на платите во приватниот сектор.
Ефектот на „изедена“ куповна моќ: Иако инфлацијата моментално е оценета како ниска (2,5%), таа доаѓа по две години на енормни ценовни шокови каде основните прехранбени производи и енергенсите поскапеа за над 30-40%. Стабилизацијата на инфлацијата значи само дека цените веќе не растат со брзо темпо, но тие остануваат замрзнати на рекордно високо ниво. Падот на инфлацијата не е поевтинување, и куповната моќ на просечната плата е сè уште сериозно нарушена.
Реалната кошничка наспроти просечната плата: Иако номиналните плати бележат постепен раст, растот на минималната синдикална кошничка ги надминува месечните примања на повеќето семејства. Поголемиот дел од буџетот на едно просечно македонско домаќинство сè уште оди исклучиво на храна, сметки и лекови, што ја демантира тезата за подобрен квалитет на живот и луксуз.
Економската реалност на теренот покажува дека растот на БДП во Македонија во моментов не коресподира директно со растот на животниот стандард. Статистиката регистрира раздвижување на економијата, но се додека тој раст не се преточи во долгорочни, високоплатени работни места во реалниот сектор и се додека стандардот на граѓаните се мери со преживување од први до први, процентите од 4,3% ќе останат само бројка со која политичарите ќе си докажуваат кој е поуспешен. Реалниот економски успех ќе се случи дури тогаш кога граѓаните ќе можат да заштедат, а не само да ги подмират основните животни трошоци.
