Изградбата на новиот далекувод меѓу Македонија и Албанија се претставува како голем чекор напред за енергетската стабилност, но клучното прашање за граѓаните е дали ова ќе значи пониски сметки за струја?
Иако ваквите инфраструктурни проекти се неопходни за долгорочен развој, нивното директно влијание врз цените не е толку едноставно како што изгледа на прв поглед.
Повеќе струја нема да значи поевтина струја веднаш
Новиот далекувод практично овозможува Македонија да се поврзе посилно со регионалниот енергетски пазар и да увезува или извезува електрична енергија пофлексибилно. Но тоа не значи автоматски и пониски цени.
Цената на струјата најмногу зависи од цените на берзите во регионот, домашното производство, трошоците за увоз и регулаторните одлуки.
Ако струјата на регионалните пазари е скапа, новиот далекувод само ќе овозможи побрз увоз, но не и поевтин.
Кој најмногу ќе има корист?
Реалниот бенефит од ваквите проекти прво го чувствуваат компаниите, а не домаќинствата.
Индустријата добива поголема сигурност во снабдувањето, можност да купува струја од повеќе извори и подобри услови за планирање на трошоци.
Тоа е особено важно за фабрики и инвеститори кои зависат од стабилна и предвидлива енергија.
Дали сепак има шанса за поевтина струја?
Да, но индиректно и на подолг рок.
Ако се зголеми конкуренцијата на пазарот, Македонија има пристап до поевтини извори и се подобри домашното производство, тогаш може да се создаде притисок за намалување на цените. Но тоа е процес кој трае со години, а не месеци.
Зошто ваквите проекти се сепак важни?
И покрај тоа што ефектот врз сметките не е веднаш видлив, ваквите инвестиции се клучни за намалување на ризикот од енергетски кризи, интеграција во европскиот енергетски систем, привлекување на странски инвестиции и долгорочна стабилност на економијата.
Во време кога Европа се соочува со нестабилни енергетски пазари, секоја нова интерконекција значи поголема сигурност.
Новиот далекувод не е „магично решение“ за поевтина струја, но е важен чекор кон постабилен и поконкурентен енергетски пазар.
За граѓаните, најголемата промена нема да се почувствува веднаш на сметките, туку во намалениот ризик од идни шокови и кризи.
С.Б.