Тешкотиите на Европа успешно да ги прошири националните модели на прекугранично ниво би можеле да ја чинат најмалку 120 милијарди евра годишно во форма на пропуштени инвестиции, објавува „Euronews“.
Ова е проценката на италијанскиот аналитички центар „The European House–Ambrosetti“ (TEHA), во студија изработена во соработка со „Amazon“.
Истражувањето, објавено во четвртокот, анализира успешни национални примери во повеќе сектори – од железнички мрежи до вештачка интелигенција, од енергетика до паметна регулатива – и тврди дека Европа не треба да имитира модели од други земји, туку да ги поврзе најдобрите примери што веќе постојат во рамките на Европа и да ги примени на ниво на целиот континент.
„Европа не треба да бара одговори на друго место. Некои од најубедливите инвестициски модели веќе функционираат во рамките на ЕУ. Само што сè уште не се поврзани меѓу себе или не се проширени во потребниот обем“, изјави Диего Бегноци, виш консултант во „TEHA“ и автор на истражувањето.
Сепак, проценката од 120 милијарди евра би можела да биде и повисока, бидејќи се однесува само на дополнителните директни инвестиции. Таа не ги опфаќа пошироките економски придобивки, се наведува во извештајот.
Според извештајот за конкурентноста од 2024-та година, изработен под раководство на поранешниот претседател на Европската централна банка (ЕЦБ), Марио Драги, на Европа ѝ се потребни дополнителни годишни инвестиции од 750 до 800 милијарди евра за да остане конкурентна во глобалната економија.
Европската комисија работи на препораките од извештајот на Драги, како и на одделниот извештај на поранешниот италијански премиер Енрико Лета за начините на кои би можел да се доврши единствениот пазар на ЕУ. Двата извештаи повикуваат на промени што би им го олесниле работењето на компаниите преку националните граници.
Каде се губат инвестициите?
Истражувањето проценува колку дополнителни инвестиции би можела да привлече Европа доколку националните пазари бидат подобро поврзани.
Во услови кога високите трошоци за енергија сè повеќе ја загрозуваат конкурентноста на европската индустрија, во извештајот се наведува дека европските компании во првиот квартал од 2025-та година плаќале околу 2,8 пати повеќе за електрична енергија отколку американските компании.
Според авторите, поголемата интеграција на националните енергетски системи во рамките на единствениот пазар би можела да генерира до 43 милијарди евра годишно до 2030-та година.
Во транспортот, пак, се посочува дека прекуграничните железнички услуги се 23,4 отсто побавни од споредливите домашни линии, иако поминале речиси 40 години од почетокот на либерализацијата на железничкиот транспорт. Тоа, според извештајот, ја ограничува користа од физичката инфраструктура на единствениот пазар.
Слични бариери се идентификувани и во областите на вештачката интелигенција, дигиталната инфраструктура, даночните правила, образованието, пазарот на трудот и судскиот систем.
Една од причините, според извештајот, е тоа што националните влади немаат доволен мотив да финансираат проекти од кои би имале корист и други земји.
Буџетот на ЕУ е значително помал од збирот на националните буџети на земјите членки, што ги ограничува можностите на Унијата за финансирање прекугранични проекти.
Во моментов буџетот на ЕУ изнесува околу 1 отсто од бруто националниот доход на Унијата – процент што авторите на истражувањето го оценуваат како премногу низок за финансирање големи прекугранични инвестиции.
Истражувањето ги споредува расходите на ЕУ од 170,5 милијарди евра со расходите на земјите членки, кои во 2024-та година изнесувале 8.856,8 милијарди евра.
Според извештајот, тоа ја остава ЕУ со ограничени можности да го надомести недостигот од национални инвестиции во проекти од кои би имале корист повеќе земји.
Што прави Брисел?
ЕУ работи на промени во правилата за пазарите на капитал и на мерки за поддршка на индустријата.
Унијата исто така го предложи „EU Inc.“ – сет од заеднички правила чија цел е да се олесни започнувањето и развојот на бизнисите низ целиот блок. Европската комисија повика договорот за „EU Inc.“ да биде постигнат до крајот на 2026-та година.
Две години по објавувањето на извештајот на Драги, „Joint European Initiative for Change“ (JEDI Draghi Tracker) оцени дека Европа заостанува во спроведувањето на неговата програма, бидејќи политичарите премногу бавно ги одобруваат и применуваат потребните законски промени.
