Има вработени кои и од плажа одговараат на мејлови. Други го носат лаптопот во хотелската соба „за секој случај“, а сопствениците на мали фирми неретко со години не користат вистински одмор бидејќи стравуваат дека токму тогаш нешто ќе тргне наопаку. Ќе се јави важен клиент, ќе пропадне зделка, ќе застане работата… Но истражувањата покажуваат дека ваквата логика често дава спротивен резултат.
Одморот, велат познавачите на организацијата на работата, не треба да се гледа како изгубено време, туку како период во кој работникот се опоравува за повторно да може нормално да функционира.
Една понова анализа на 32 истражувања покажала дека одморот има значителен позитивен ефект врз благосостојбата на вработените и дека тие ефекти не исчезнуваат толку брзо како што претходно се мислело. Особено корисни се психолошкото одвојување од работата и физичката активност за време на одморот.
Со други зборови, не е доволно само да не се појавите во канцеларија. Ако цел ден гледате службена пошта, кревате телефони и решавате проблеми, за организмот работниот ден практично продолжува.
Истражувачите кои ја анализирале врската меѓу одморот и продуктивноста тоа го опишуваат прилично едноставно:
„Без периоди за закрепнување, способноста да продолжиме да работиме на високо ниво значително се намалува“.
Тоа особено го чувствуваат луѓето што водат сопствен бизнис. Во Македонија има илјадници мали фирми, дуќани, сервиси и семејни бизниси во кои сопственикот истовремено е директор, продавач, набавувач и човекот кому му ѕвони телефонот за секој проблем. Кај таквите работни места често никогаш нема „идеален момент“ за одмор.
Советот на познавачите е одморот да се планира однапред, исто како деловна обврска. Ако фирмата има послаб период во годината, токму тогаш треба да се искористат слободните денови. Пред заминувањето треба да се завршат најважните обврски, да се одреди кој ќе ги преземе итните случаи и клиентите навреме да бидат информирани кој е достапен. Така шансите одморот да помине со телефон во рака се помали.
Еден директор за човечки ресурси, зборувајќи за разликите во работните навики, тоа го објаснил вака:
„Поради одморот и паузата од работа, луѓето завршуваат повеќе во работните денови отколку оние што постојано работат до исцрпеност“.
И бројките од други истражувања одат во слична насока. Анализа на повеќе од 3.000 вработени лекари покажала дека оние што користеле повеќе од три недели одмор имале пониски стапки на професионално согорување.
Од друга страна, кај оние што и за време на одморот секојдневно работеле најмалку половина час, согорувањето било почесто.
Во Македонија годишниот одмор не е добра волја на работодавачот. Законот за работните односи предвидува најмалку 20 работни дена платен годишен одмор, а со колективен договор или договор за вработување тој може да биде продолжен до 26 работни дена.
Секако, не мора секој одмор да значи две недели на море и голем трошок. Истражувања покажале дека и кратка пауза од четири до пет дена може да го намали чувството на стрес и да ја подобри благосостојбата.
Поентата е далеку попрактична. Ако човек постојано е уморен, нервозен и со мислите во следната обврска, тешко дека дополнителните неколку работни денови без одмор ќе го направат подобар работник. Понекогаш најкорисната деловна одлука е токму онаа што изгледа како да нема никаква врска со работата.
Да се исклучи телефонот. И навистина да се замине на одмор.
Б.З.М.
