Взаемно корисен трговски договор меѓу Канада и САД сè уште е можен, изјави канадскиот премиер Марк Карни во интервју за „The Wall Street Journal“. Сепак, неговата земја нема да се откаже од слободата да склучува договори со Европската Унија и со други партнери ширум светот, додека се обидува да ги диверзифицира меѓународните односи и да го заштити националниот суверенитет.
Трговските преговори меѓу Вашингтон и Отава пропаднаа во август, откако американскиот претседател Доналд Трамп воведе високи царини, а Канада возврати со сопствени тарифни мерки. Во интервјуто за „WSJ“, Карни вели дека оттогаш е постигнат одреден напредок, но тој сè уште не е доволен за склучување договор.
„Во завршната фаза од преговорите имаше низа прашања околу кои поставивме црвени линии – граници што не можевме и не ги преминавме. Некои од тие прашања сега веќе се отстранети“, вели Карни.
„Но, еден од нашите основни принципи е дека нема да правиме компромис со нашиот суверенитет. Можноста да склучуваме трговски договори со други држави и региони е исклучително важна за нас“, додава тој.
Во услови на притисок од Трамп, Карни работи на изградба на поблиско и поформализирано партнерство меѓу Канада и ЕУ. Освен што предизвика трговска војна со северниот сосед на САД, американскиот претседател повеќепати ја нарече Канада – „51-ва сојузна држава“.
Карни појаснува дека Канада нема да се стреми кон полноправно членство во ЕУ. Според него, сепак, соработката со Европа во области како критичните суровини, енергетските снабдувања и сателитските технологии во ниската орбита околу Земјата би го зајакнала суверенитетот и на двете страни.
„Ниту една земја не може да биде вистински суверена ако нема пристап до клучните стратешки технологии и ресурси,“ нагласува тој.
Канадскиот премиер гледа можности за продлабочување на соработката и во други области – од научните програми и непречените дигитални плаќања до вклучувањето на Канада во европската програма за студентска размена „Еразмус+“.
„Државите сфаќаат дека меѓусебната зависност може да се користи како оружје. Тоа може да се случи преку трговијата, синџирите на снабдување или различните системи за финансиски плаќања. За да го зачувам својот суверенитет, морам да ги диверзифицирам своите врски, а за тоа ми се потребни партнери“, вели Карни.
„Мултилатералниот меѓународен систем веќе не ја исполнува својата намена. Затоа, ако некое прашање е навистина важно за мене, морам да најдам други држави за кои тоа прашање е исто така важно. Заедничките успеси ќе создаваат предуслови за нови успеси“, додава тој.
Канада, заедно со Украина, веќе учествува во иницијативата „SAFE“ на ЕУ, која го финансира развојот на воената индустрија и технологии. Земјата соработува и со балтичките и скандинавските држави во заштитата на северното крило на НАТО, кое се протега низ Арктикот.
Врските што Канада ги гради ширум светот „нè прават посилни и нè претвораат во подобар партнер за Соединетите Американски Држави“, вели Карни.
На прашањето за односите со Трамп, канадскиот премиер одговори дипломатски.
„Се концентрираме на областите во кои можеме да дејствуваме во заеднички интерес. Многу често тоа е безбедноста. Внимателно слушам сè што кажува претседателот. Некои од неговите изјави можеби нема да го издржат тестот на времето“, вели тој.
Во период на геополитички промени, според Карни, потребна е зрелост за да се разбере што значи да се биде суверен во меѓусебно поврзан свет.
„Можеш да бидеш самодоволен и суверен, но и многу сиромашен. Но, можеш да бидеш и тесно поврзан со остатокот од светот, а истовремено да го зачуваш својот суверенитет, ако дејствуваш целенасочено. Тоа е лекцијата од последните неколку години.“
