Во речиси секоја канцеларија постои барем еден таков човек. Ќе му дадат нешто во понеделник со рок до петок, а тој во вторник попладне веќе го испратил. Не доцни на состаноци, не мора трипати да го потсетуваат, не остава мејлови неодговорени и кога ќе заглави некој проект, обично завршува кај него со реченицата: „Дај види ти, тебе ти оди ова“.
На почетокот тоа звучи како комплимент. И најчесто навистина е. Проблемот почнува кога добриот работник ќе стане човекот што во организацијата може да поднесе уште малку. Па уште малку. И уште малку.
Да го наречеме Петар. Тој е измислен лик, но ситуацијата веројатно ќе им биде позната на многумина. Работи во компанија со дваесетина луѓе во неговиот сектор. Кога некој колега е на одмор, Петар може да покрие. Кога новиот вработен не знае како се прави извештајот, Петар ќе му покаже. Кога директорот во 16:20 ќе се сети дека за утре наутро му треба презентација, повторно Петар е сигурна варијанта.
„Најсмешно е што никогаш официјално не ми дадоа повеќе работа. Само со текот на времето сè повеќе работи почнаа да се подразбираат дека се мои“.
Токму тука почнува една од почудните појави во корпоративното секојдневие, а тоа е дека ефикасноста понекогаш се наградува со дополнителна работа.
Ако еден вработен за осум часа завршува пет задачи, а друг три, компанијата природно ќе почне повеќе да се потпира на првиот. Ако притоа тој ретко кажува „не можам“, неговиот реален капацитет многу брзо може да стане новиот стандард што околината го очекува од него. Она што некогаш било дополнителен напор, по неколку месеци станува нормална обврска.
И тука не мора да постои лош шеф ниту некаква намера некој да биде искористен. Често механизмот е многу поедноставен. На менаџерот му треба нешто итно и го дава кај човекот за кого знае дека ќе го заврши. Следниот пат повторно го прави истото. По некое време никој повеќе не се сеќава дека таа задача воопшто не била дел од неговата првична работа.
Проблемот не е во повеќето задачи, туку во тоа што никој веќе не ги брои
Дополнителната работа сама по себе не мора да биде лоша за кариерата. Напротив. Човек што презема поголема одговорност може побрзо да научи, да стане повидлив во компанијата и да си отвори пат кон подобра позиција и поголема плата.
Разликата е во тоа дали со обврските расте и нешто друго.
Ако Петар пред една година правел А, Б и В, а денес прави А, Б, В, Г, Д и Ѓ, тогаш неговата работа веќе не е иста. Можеби називот на позицијата е ист. Можеби платата е иста. Можеби во систематизацијата ништо не се променило. Но реалната вредност што ја испорачува за компанијата е различна.
Токму тука добрите работници често прават една кариерна грешка – очекуваат некој друг да ја забележи разликата.
Работат повеќе, преземаат туѓи проблеми, обучуваат нови колеги, остануваат подолго кога треба и претпоставуваат дека во еден момент менаџментот сам ќе каже: „Овој човек одамна работи над својата позиција“.
Понекогаш ќе се случи, но понекогаш нема.
Затоа многу поважно од постојаното кажување „да“ е човек да знае што всушност презел во последните шест или дванаесет месеци. Не како жалба, туку како деловен аргумент. „Покрај редовните обврски, сега го водам и овој процес, ги обучувам новите колеги и го презедов овој клиент“ звучи сосема различно од „имам премногу работа“.
Првата реченица зборува за зголемена одговорност и вредност. Втората лесно може да звучи само како незадоволство.
И има уште еден парадокс. Ако сте човекот без кого ништо не може да функционира, тоа не секогаш значи дека автоматски сте најблиску до унапредување. Во лошо организирана компанија може да се случи спротивното – станувате толку корисни на сегашната позиција што на сите им одговара да останете токму таму.
Затоа кариерата не се гради само со тоа колку работа можете да издржите. Се гради и со тоа дали дополнителната работа ви носи ново знаење, поголема одговорност, видливост, подобра позиција или подобра заработка.
Ако со месеци расте само списокот со задачи, а ништо од останатото не се менува, тогаш можеби веќе не зборуваме за напредување. Само сте станале многу добри во тоа да завршувате и туѓа работа.
Автор: Бранко Стојкоски
