Работното место може да биде масата во кујната, лаптопот единствената „канцеларија“, а клиентот да биде на неколку илјади километри од Македонија. Работа од дома веќе одамна не значи само програмирање. Од Скопје, Битола, Штип или Куманово денес се работи за странски компании како виртуелен асистент, графички дизајнер, преведувач, маркетер, копирајтер, видео монтажер, сметководител или предавач по странски јазик. Но најважното прашање останува исто: колку пари навистина може да се заработат?
Одговорот не е едноставен, бидејќи разликите се огромни.
Искуствата од македонскиот пазар покажуваат дека поискусните фриленсери можат да стигнат до месечни приходи од околу 700 до 1.200 евра, додека кај програмерите и луѓето со тесно специјализирани знаења заработката може да надмине и 2.000 евра месечно.
За споредба, просечната нето плата во Македонија во јуни годинава изнесувала 48.381 денар. Тоа значи дека некој што успеал да обезбеди стабилни странски клиенти може да заработува значително над македонскиот просек.
Но тука има едно големо „но“.
Почетникот ретко влегува на интернет платформа и веднаш почнува да заработува илјада или две илјади евра. На глобалните платформи конкуренцијата е огромна, а клиентите најчесто ги гледаат претходните оценки, завршените проекти и портфолиото.
„Првите години се борев за секој клиент. Работев за многу помалку пари само за да добијам препораки и да создадам портфолио“, раскажува графички дизајнер со повеќегодишно искуство во работа преку интернет.
Колку широк може да биде распонот покажуваат и понудите на глобалните платформи. Кај виртуелни асистенти од Скопје, на пример, може да се видат профили со цена од околу 10 до 15 долари за еден час работа. Ако некој има доволно ангажмани, работи редовно и успее да ја наплати секоја работна недела, математиката брзо станува интересна. Но профил со цена од 15 долари на час не значи автоматски осум платени часа секој ден.
Тоа е една од главните разлики меѓу плата и фриленс заработка.
„Ако не работиш, нема приходи. Сè зависи од дисциплината и од способноста да најдеш клиенти“, вели фриленсерка која класичното работно место го заменила со работа од дома.
Познавачите на пазарот посочуваат дека токму затоа поискусните луѓе кои работат на овој начин се обидуваат да не зависат од еден клиент. Еден договор може да заврши преку ноќ, проектот да биде прекинат или компанијата едноставно повеќе да нема потреба од услугата.
Најбарани остануваат дигиталните професии, но списокот одамна е поширок. Работа од дома се нуди за управување со социјални мрежи, корисничка поддршка, внесување податоци, продажба, превод, лектура, маркетинг, приватни часови, сметководство и административна поддршка. За многу од овие работни места странскиот јазик е поважен од дипломата.
И заработеното од странство не е автоматски чиста заработка.
Македонските даночни резиденти плаќаат данок и на доход остварен од странство, а основната стапка на данок на личен доход изнесува 10 проценти.
Економистите затоа при пресметката на реалната заработка прават разлика меѓу парите што ги фактурирал работникот и сумата што на крајот му останува на располагање.
Работата од дома, значи, може да донесе 500 евра, 1.000 евра, па и неколку илјади евра месечно. Но нема ценовник. Знаењето, јазиците, портфолиото, клиентите и часовите што навистина ќе успеете да ги наплатите ја прават разликата.
Лаптопот е најлесниот дел. Клиентите се потешкиот.
Б.З.М.
